Bài tập hình học không gian - Có lời giải

1) Khỏang cách từ một điểm M đến một đường thẳng a trong không gian là độ dài đọan thẳng MH, trong đó MH a với H a. 2) Khỏang cách từ một điểm M đến mặt phẳng (P) là độ dài đọan MH, trong đó MH (P) với H (P). 3) Nếu đường thẳng a // (P) thì khỏang cách từ a đến (P) là khỏang cách từ một điểm M bất kì của a đến (P). 4) Nếu hai mặt phẳng song song thì khỏang cách giữa chúng là khỏang cách từ một điểm bất kì của mặt phẳng này đến mặt phẳng kia 5) Hai đường thẳng chéo nhau a và b luôn luôn có đường thẳng chung . Nếu cắt a và b lần lượt tại A và B thì độ dài đọan thẳng AB gọi là khỏang cách giữa a và b chéo nhau nói trên. Muốn tìm khỏang cách giữa hai đường thẳng chéo nhau người ta còn có thể: a) hoặc tìm khỏang cách từ đường thẳng thứ nhất đến mặt phẳng chứa đường thẳng thứ hai và song song với đường thẳng thứ nhất. b) hoặc tìm khỏang cách giữa hai mặt phẳng lần lượt chứa hai đường thẳng đó và song song với nhau.

doc16 trang | Chia sẻ: ttlbattu | Ngày: 24/01/2013 | Lượt xem: 14341 | Lượt tải: 34download
Tóm tắt tài liệu Bài tập hình học không gian - Có lời giải, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
CHỦ ĐỀ I KHOẢNG CÁCH VÀ GÓC TRONG KHÔNG GIAN I. TÓM TẮT KIẾN THỨC A. KHỎANG CÁCH. 1) Khỏang cách từ một điểm M đến một đường thẳng a trong không gian là độ dài đọan thẳng MH, trong đó MH a với Ha. 2) Khỏang cách từ một điểm M đến mặt phẳng (P) là độ dài đọan MH, trong đó MH (P) với H(P). 3) Nếu đường thẳng a // (P) thì khỏang cách từ a đến (P) là khỏang cách từ một điểm M bất kì của a đến (P). 4) Nếu hai mặt phẳng song song thì khỏang cách giữa chúng là khỏang cách từ một điểm bất kì của mặt phẳng này đến mặt phẳng kia 5) Hai đường thẳng chéo nhau a và b luôn luôn có đường thẳng chung . Nếu  cắt a và b lần lượt tại A và B thì độ dài đọan thẳng AB gọi là khỏang cách giữa a và b chéo nhau nói trên. Muốn tìm khỏang cách giữa hai đường thẳng chéo nhau người ta còn có thể: hoặc tìm khỏang cách từ đường thẳng thứ nhất đến mặt phẳng chứa đường thẳng thứ hai và song song với đường thẳng thứ nhất. hoặc tìm khỏang cách giữa hai mặt phẳng lần lượt chứa hai đường thẳng đó và song song với nhau. B. GÓC. 1) Góc  giữa hai đường thẳng trong không gian là góc giữa hai đường thẳng cùng đi qua một điểm tùy ý trong không gian và lần lượt song song với hai đường thẳng đã cho. 2) Góc giữa một đường thẳng và một mặt phẳng là góc giữa đường thẳng đó và hình chiếu vuông góc của nó trên mặt phẳng. 3) Góc giữa hai mặt phẳng là góc giữa hai đường thẳng bất kì lần lượt vuông góc với hai mặt phẳng đó. II. RÈN LUYỆN Bài 1: Cho tứ diện đều ABCD cạnh a. Tính khỏang cách từ điểm A tới mặt phẳng BCD. Tính khỏang cách giữa hai cạnh đối diện AB và CD. Giải Gọi G là trọng tâm tam giác đều BCD và E = BC ∩ DG , F = CD ∩ BG  Ta có : BF = DE = AF = a =  và  Chứng minh tương tự ta có BCAG Vậy AG(BCD) và AG là khỏang cách từ A đến (BCD). Ta có: AG2 = AB2 – BG2 = a2 - . Vậy AG =  b) Gọi H là trung điểm AB . Vì CD nên CD. Mặt khác FA = FB nên FH. Vậy FH là khỏang cách giữa hai cạnh đối AB và CD. Ta có HF2 = AF2 – AH2 = . Vậy HF =  Bài 2. Cho hình chóp tam giác đều SABC có cạnh đáy bằng 3a, cạnh bên bằng 2a. Tính Góc giữa cạnh bên và mặt đáy. Góc giữa mặt bên và mặt đáy Giải  Do SABC là hình chóp tam giác đều nên góc giữa các cạnh bên và đáy bằng nhau. Gọi H là hình chiếu của S lên mp(ABC). Ta có H là trọng tâm của tam giác ABC. AH là hình chiếu của SA lên mp(ABC) nên góc SAH là góc giữa cạnh bên SA và đáy. Ta có: AI = , AH =  Cos SAH =. . Vậy SAH = 300 Các mặt bên của hình chóp tao với đáy các góc bằng nhau. Ta có  là góc giữa mặt bên và mặt đáy. SH = SA sỉn 300 = a , HI =  Vậy tan SIH =  CHỦ ĐỀ II THỂ TÍCH KHỐI ĐA DIỆN I.TÓM TẮT KIẾN THỨC 1. Thể tích của khối hộp chữ nhật. V = abc ( a, b, c là 3 kích thước) 2. Thể tích của khối lập phương V = a3 3. Thể tích của khối lăng trụ V = B.h 4. Thể tích của khối chóp. V = B.h ( B là diện tích của đáy ) II. RÈN LUYỆN. Bài 1: Cho hình chóp tam giác đều S.ABC có cạnh đáy bằng a, các cạnh bên SA, SB, SC đều tạo với đáy một góc 60o. Tính thể tích của khối chóp S.ABC. Tính khỏang cách từ điểm A đến mp(SBC). Giải  a) Gọi H là hình chiếu của S lên mp(ABC), ta có H là trọng tâm tam giác ABC AH là hình chiếu của SA lên mp(ABC) nên g(SAH) = 60o Ta có: AE = , AH = , HE =  SH = AH.tan 60o =  Vậy VSABC =  b)Gọi AK là khỏang cách từ A đến mp(SBC) Ta có: VSABC = VASBC = SE2 = SH2 + HE2 = a2 +  SSBC =  Vậy SK =  Bài 2: Cho hình chóp tam giác S.ABC có AB = 5a, BC = 6a, CA = 7a. Các mặt bên SAB, SBC, SCA tạo với đáy một góc 60o .Tính thể tích khối chóp SABC. Giải  Hạ SH, kẽ HEAB, HFBC, HJAC suy ra SEAB, SFBC, SJAC Ta có   nên HE =HF = HJ = r ( r là bán kính đường tròn ngọai tiếp ) Ta có SABC =  với p =  Nên SABC =  Mặt khác SABC = p.r  Tam giác vuông SHE: SH = r.tan 600 =  Vậy VSABC = . Bài 3: Cho hình chóp S.ABC có đáy ABC là tam giác vuông cân tại B, có BC = a. Mặt bên SAC vuông góc với đáy, các mặt bên còn lại đều tạo với mặt đáy một góc 450. Chứng minh rằng chân đường cao khối chóp trùng với trung điểm cạnh AC. Tính thể tích khối chóp SABC. Giải a) Kẽ SH BC vì mp(SAC)mp(ABC) nên SHmp(ABC). Gọi I, J là hình chiếu của H lên AB và BC  SIAB, SJBC, theo giả thiết   Ta có: nên BH là đường phân giác của , từ đó suy ra H là trung điểm của AC. b) Ta có HI = HJ = SH =  VSABC =  Bài 4 : Cho hình chóp SABC, đáy ABC là tam giác cân tại A có trung tuyến AD = a, hai mặt bên SAB và SAC cùng vuông góc với đáy. Cạnh bên SB hợp với đáy một góc  và hợp với mặt phẳng SAD một góc .Tính thể tích khối chóp SABC theo a, . Giải  Ta có : + AB là hình chiếu của SB lên mp(ABC) nên g(SB, (ABC)) =  Ta có : + SD là hình chiếu của SB lên mp(SAD) nên g(SB, (SAD)) =  Ta có : SB2 = SA2 + AB2 = SA2 + AD2 + BD2 (1) Mà SA = SB.sin, BD = SB.sin (1)     V =  Bài 5: Cho khối chóp SABCD có đáy là hình vuông cạnh a, SA vuông góc với mặt phẳng đáy và SA = 2a.Gọi B’, D’lần lượt là hình chiếu của A lên SB và SD. Mặt phẳng (AB’D’) cắt SC tại C’. Tính thể tích khối chóp SAB’C’D’. Giải  Ta có AB’SB, AB’CB  AB’(SBC)  AB’SC (a) Tương tự AD’ (b) Từ (a) và (b) suy ra SC Do tính đối xứng, ta có VSAB’C’D’ = 2VSAB’C’ Ta có:  Mà VSABC =  Vậy VSAB’C’D’ =  Bài 6: Cho khối chóp SABCD có đáy ABCD là hình bình hành. Gọi B’, C’ lần lượt là trung điểm của SB và SD. Mặt phẳng AB’D’cắt SC tại C’.Tính tỉ số thể tích của hai khối chóp SAB’C’D’ và SABCD. Giải  Gọi O = .Ta có AC’, B’D’, SO đồng quy tại I và I là trung điểm của SO Kẻ OC” // AC’ .Ta có SC’ = C’C” = C”C, nên . Ta có  Tương tự ta cũng có:  Vậy  Bài 7: Cho khối chóp tứ giác đều SABCD. Một mặt phẳng qua A, B và trung điểm M của SC . Tính tỉ số thể tích của hai phần khối chóp bị phân chia bởi mặt phẳng đó. Giải. Kẻ MN // CD (N thì hình thang ABMN là thiết diện của khối chóp khi cắt bởi mặt phẳng (ABM). +   +  Mà VSABMN = VSANB + VSBMN = . Suy ra VABMN.ABCD = Do đó :  Bài 7: Cho hình lăng trụ tứ giác đều ABCD.A’B’C’D’ có chiều cao bằng h và góc của hai đường chéo của hai mặt bên kề nhau phát xuất từ một đỉnh là . Tính thể tích của lăng trụ. Giải  Gọi x là cạnh của đáy, ta có B’D’ = x    .Vậy V = x2.h =  Bài 8: Đáy của lăng trụ đứng tam giác ABC.A’B’C’ là tam giác đều . Mặt (A’BC) tạo với đáy một góc 300 và diện tích tam giác A’BC bằng 8. Tính thể tích khối lăng trụ. Giải.  Giả sử BI = x  Ta có   A’A = AI.tan 300 =  Vậy VABC.A’B’C’ = CI.AI.A’A = x3  Mà SA’BC = BI.A’I = x.2x = 8 Do đó VABC.A’B’C’ = 8 Bài 9: Cho hình hộp ABCD.A’B’C’D’ có đáy là hình chữ nhật với AB = , AD =. Hai mặt bên (ABB’A’) và (ADD’A’) lần lượt tạo với đáy những góc 450 và 600. Tính thể tích khối lăng trụ đó nếu biết cạnh bên bằng 1. Giải Kẻ A’H , HM (định lý 3 đường vuông góc)  Đặt A’H = x . Khi đó A’N = x : sin 600 =  AN =  Mà HM = x.cot 450 = x  Nghĩa là x =  Vậy VABCD.A’B’C’D’ = AB.AD.x =  CHỦ ĐỀ III DIỆN TÍCH HÌNH TRÒN XOAY- THỂ TÍCH KHỐI TRÒN XOAY I.TÓM TẮC KIẾN THỨC. 1. Diện tích xung quanh hình trụ: Sxq =  ( R: bán kính đáy, l : độ dài đường sinh) 2. Thể tích khối trụ: V =  ( h : độ dài đường cao ) 3. Diện tích xung quanh hình nón: Sxq =  4. Thể tích khối nón: V =  5. Diện tích mặt cầu: S =  6. Thể tích khối cầu: V =  II.RÈN LUYỆN. Bài 1: Cho hình trụ có bán kính đáy bằng a và đường cao bằng a. M và N là hai điểm lưu động trên hai đáy sao cho góc của MN và đáy bằng . Tính khỏang cách từ trục đến MN. Tính thể tích và diện tích xung quanh của lăng trụ tam giác đều ngọai tiếp hình trụ Giải.  a) Kẻ đường sinh NN’ ta có , kẻ  thì OH bằng khỏang cách giữa trục OO’ và MN. Ta có: MN’ = NN’. cot=  vuông OMH : OH2 = OM2 – MH2 = a2 -   b) Gọi x là cạnh của tam giác đều ngọai tiếp đường tròn đáy của hình trụ. Ta có: O’N =R =  VABC.A’B’C’ = . Sxq = 3x.OO’=  Bà2. Cho hình nón có chiều cao bằng h, góc giữa đường sinh và đường cao là . Tính diện tích thiết diện của hình nón bởi một mặt phẳng qua hai đường sinh vuông góc nhau. Tính diện tích xung quanh và thể tích của hình nón. Tính độ dài đường cao hình trụ nội tiếp trong hình nón, biết thiết diện qua trục của hình trụ là hình vuông. Giải.  a)Tính diện tích thiết diện. R = OA =h tan , SA =  SASB  vuông cân SSAB =  b)+ Sxq = . + V = . c) Đặt OM = x  Ta có: MN//SO   Bài 3: Cho hình nón đỉnh S có đường sinh là a, góc giữa đường sinh và đáy là . Tính thể tích và diện tích xung quanh của hình nón. Một mặt phẳng hợp với đáy một góc 600 và cắt hình nón theo hai đường sinh SA và SB. Tính diện tích tam giác SAB và khỏang cách từ tâm của đáy hình nón đến mặt phẳng này. Giải.  Tính V và Sxq.  vuông SAO : SO = a.sin, AO = a.cos V =  Sxq =  + Tính SSAB Kẻ OH, do đó  vuông SOH : , OH = SO.cot.60 =  vuông AOH : AH2 = AO2 – OH2 = a2.cos2   Vậy SSAB =  + Tính d(O,(SAB)) Kẻ OK  vuông OKH : OK = OH.sin 600 =  Bài 4: Cho hình chóp tam giác đều S.ABC có cạnh đáy bằng a và cạnh bên bằng b. Tính thể tích và diện tích mặt cầu ngọai tiếp hình chóp đó. Giải.  Gọi O là hình chiếu của S lên mp(ABC) thì O là tâm của đường tròn ngọai tiếp . Mặt phẳng trung trực của SA cắt SA tại I và cắt SO tại K. Khi đó SK = KA = KB = KC và do đó K là tâm của mặt cầu ngọai tiếp . Hai tam giác đồng dạng SIK và SOA cho ta:  Tam giác vuông SOA: SO2 = SA2 – AO2 = b2 -  Suy ra: SO =  Vậy SK = R =  V =  S =  Bài 5: Cho hình chóp S.ABC có các cạnh SA, SB, SC vuông góc với nhau từng đôi một và SA = a, SB = b, SC = c. Tính bán kính mặt cầu ngọai tiếp hình chóp đó. Giải.  Qua trung điểm I của đọan BC, ta dựng đường thẳng d. Mặt phẳng trung trực của đọan SA cắt d tại O, Ta có OA = OS = OB = OC = R và O là tâm của mặt cầu ngọai tiếp hình chóp. Ta có : SI =  SO2 = SI2 + . Bài 6: Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình chữ nhật và có cạnh bênSA vuông góc với đáy. Xác định tâm mặt cầu ngọai tiếp hình chóp SABCD. Gọi (P) là mặt phẳng qua A và vuông góc với SC cắt AB, SC, SD lần lượt tại B’, C’, D’. Chứng tỏ rằng bảy điểm A, B, C, D, B’, C’, D’ cùng nằm trên một mặt cầu. Giải.  a) Ta có :  Tương tự CD Vậy các điểm A, B, D đều nhìn đọan SC dưới một góc vuông, do đó tâm mặt cầu ngọai tiếp hình chóp S.ABCD là trung điểm I của SC. b)Ta có : AC’ tại C’ * AB’ và AB’( vì BC) nên AB’ * AD’ và AD’( vì DCnên AD’ Vậy các điểm B’, C’, D’, D, B cùng nhìn đọan AC dưới một góc vuông, do đó bảy điểm A, B, C, D, B’, C’, D’ cùng nằm trên mặt cầu đường kính AC. Bài 7: Xác định tâm và tính bán kính của mặt cầu nội tiếp tứ diện đều ABCD có cạnh là a Giải.  Gọi O là hình chiếu của D lên mp(ABC), O là trọng tâm của tam giác d8ều ABC.Mặt phẳng trung trực của đọan AD cắt AD tại E và cắt DO tại K. Ta có KD = KA = KB = KC nên K là tâm của mặt cầu nội tiếp tứ diên đều vì : d(K,(DAB)) = d(K, (DBC)) = d(K, (DAC)) = d(K, (ABC)) = OK Ta có : AO = , OD =  Vì  đồng dạng  ta có :  Vậy OK = OD – DK = . Bài 8: Xác định tâm và tính bán kính mặt cầu nội tiếp hình chóp tứ giác đều SABCD có chiều cao SH = h và có cạnh đáy bằng a. Giải.  Gọi H là tâm của hình vuông cạnh a, SH = h. Gọi I là trung điểm của BC. Trong  phân giác của cắt SH tại O, từ O kẻ OK , ta có OK và OH = OK nên O cách đều mặt đáy và mặt bên (SBC). Tương tự O cũng cách đều các mặt bên còn lại. Vậy O là tâm của mặt cầu nội tiếp hình chóp và OH = OK = r. Ta có:  : SI2 = SH2 + HI2 = h2 +  Vậy : r = OH = 
Tài liệu liên quan