Luật học - Bài 7: Khái quát ngành luật lao động

1. Khái niệm ngành Luật Lao động 1.1. Đối tượng điều chỉnh: Ngành luật Lao động điều chỉnh những quan hệ cơ bản sau đây: 1.1.1 Quan hệ lao động giữa người lao động làm công ăn lương với người sử dụng lao động. Quan hệ lao động giữa người lao động làm công ăn lương với người sử dụng lao động.trên cơ sở hợp đồng lao động là đối tượng điều chỉnh chủ yếu, quan trọng nhất của pháp luật lao động hiện hành ở nước ta. Loại quan hệ này khác với quan hệ lao động giữa công chức, viên chức với thủ trưởng cơ quan nhà nước được điều chỉnh bởi pháp luật hành chính với đặc trưng quản lý lao động bằng phương pháp mệnh lện hành chính. Quan hệ lao động thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật lao động gồm:  Quan hệ lao động giữa người lao động làm công ăn lương với người sử dụng lao động là các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh ở mọi thành phần kinh tế hoặc trong các cơ quan hành chính sự nghiệp, các tổ chức đảng, đoàn thể có thuê mướn lao động bằng hình thức hợp đồng lao động.  Quan hệ lao động trong các doanh nghiệp, tổ chức có yếu tố nước ngoài, gồm; - Quan hệ lao động giữa người Việt nam và người sử dụng lao động là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài hoặc quốc tế đóng trên lãnh thổ Việt nam; - Quan hệ lao động giữa người nước ngoài với các tổ chức, cá nhân là người Việt nam được phép sử dụng lao động là người nước ngoài; - Quan hệ lao động của người Việt nam đi làm việc ở nước ngoài. Nội dung của quan hệ làm công ăn lương tương đối phong phú, trong đó chứa đựng những vấn đề cơ bản thuộc về tuyển chọn, bố trí, điều hành, quản lý lao động, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, kỷ luật lao động, an toàn laao động, vệ sinh lao động, bảo hiểm xã hội v v.

docx14 trang | Chia sẻ: thuychi16 | Ngày: 22/01/2019 | Lượt xem: 297 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Luật học - Bài 7: Khái quát ngành luật lao động, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Bài 7: KHÁI QUÁT NGÀNH LUẬT LAO ĐỘNG 1. Khái niệm ngành Luật Lao động 1.1. Đối tượng điều chỉnh: Ngành luật Lao động điều chỉnh những quan hệ cơ bản sau đây: 1.1.1 Quan hệ lao động giữa người lao động làm công ăn lương với người sử dụng lao động. Quan hệ lao động giữa người lao động làm công ăn lương với người sử dụng lao động.trên cơ sở hợp đồng lao động là đối tượng điều chỉnh chủ yếu, quan trọng nhất của pháp luật lao động hiện hành ở nước ta. Loại quan hệ này khác với quan hệ lao động giữa công chức, viên chức với thủ trưởng cơ quan nhà nước được điều chỉnh bởi pháp luật hành chính với đặc trưng quản lý lao động bằng phương pháp mệnh lện hành chính. Quan hệ lao động thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật lao động gồm: Quan hệ lao động giữa người lao động làm công ăn lương với người sử dụng lao động là các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh ở mọi thành phần kinh tế hoặc trong các cơ quan hành chính sự nghiệp, các tổ chức đảng, đoàn thểcó thuê mướn lao động bằng hình thức hợp đồng lao động. Quan hệ lao động trong các doanh nghiệp, tổ chức có yếu tố nước ngoài, gồm; Quan hệ lao động giữa người Việt nam và người sử dụng lao động là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài hoặc quốc tế đóng trên lãnh thổ Việt nam; Quan hệ lao động giữa người nước ngoài với các tổ chức, cá nhân là người Việt nam được phép sử dụng lao động là người nước ngoài; Quan hệ lao động của người Việt nam đi làm việc ở nước ngoài. Nội dung của quan hệ làm công ăn lương tương đối phong phú, trong đó chứa đựng những vấn đề cơ bản thuộc về tuyển chọn, bố trí, điều hành, quản lý lao động, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, kỷ luật lao động, an toàn laao động, vệ sinh lao động, bảo hiểm xã hộivv.. 1.1.2 Các quan hệ xã hội liên quan trực tiếp với quan hệ lao động Quan hệ việc làm và học nghề: Quan hệ này phát sinh giữa một bên là các cá nhân có nhu cầu tìm kiếm việc làm hoặc học nghề với một bên là doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân có khả năng và điều kiện tạo việc làm, giới thiệu việc làm hoặc dạy nghề. Loại quan hệ này thường phát sinh trước khi có quan hệ lao động, có nghĩa không phải là quan hệ lao động. Quan hệ giữa tổ chức công đoàn, đại diện của tập thể lao động với người sử dụng lao động. Quan hệ này thường được thể hiện qua sự tham gia của công đoàn trong việc cụ thể hoá những điều kiện lao động như tiền lương, tiền thưởng, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, giám sát việc tuân thủ những qui định của pháp luật và các thoả thuận khác. Quan hệ về bảo hiểm xã hội: Quan hệ này gồm nhiều lĩnh vực nhưng chúng thể hiện ở hai quan hệ chính là quan hệ lập quỹ bảo hiểm xã hội và quan hệ thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội. Quan hệ thứ nhất phát sinh giữa một bên là người sử dụng lao động và người lao động (đóng bảo hiểm xã hội) với một bên là cơ quan bảo hiểm xã hội (thu và quản lý quỹ BHXH). Quan hệ thứ hai phát sinh giữa một bên là cơ quan bảo hiểm XH (chi trả các chế độ BHXH) với một bên là người lao động hoặc thân nhân của họ. Quan hệ về bồi thường thiệt hại: Thhể hiện trong những trường hợp sau: Bồi thương thiệt hại về tài sản: Thông thường, trách nhiệm này là của người lao động do hành vi gây thiết hại vật chất cho người sử dụng lao động. Bồi thường thiệt hại về tính mạng và sức khoẻ: Là trách nhiệm của người sử dụng lao động đối với người lao động tronmg trường hợp người lao động bị tại nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Bồi thường thiệt hại khi chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật. Trách nhiệm này thuộc về cả hai chủ thể trong quan hệ pháp luật lao động khi không thực hiện đầy đủ các qui định của pháp luật lao động về chấm dứt HĐLĐ. Quan hệ về giải quyết tranh chấp lao động: Đối với tranh chấp lao động cá nhân được giải quyết bởi Hội đồng hoà giải lao động cơ sở hoặc hoà giải viên lao động, Toà án. Đối với tranh chấp lao động tập thể; Nếu tranh chấp về quyền sẽ do Hội đồng hoà giải lao động cơ sở, Chủ tịch UBND cấp huyện, Toà án. Nếu tranh chấp về lợi ích sẽ do Hội đồng hoà giải cơ sở, Hội đồng trọng tài lao động. Quan hệ về quản lý và thanh tra lao động: Luật lao động điều chỉnh quan hệ này bằng cách qui định nhiệm vụ quyền hạn của các cơ quan quản lý và thanh tra nhà nước về lao động, nội dung của việc quản lý, thanh tra cũng như các hình thức, mức độ xử phạt các vi phạm pháp luật lao động. 1.2. Phương pháp điều chỉnh 1.2.1 Phương pháp thoả thuận: Phương pháp này được sử dụng trong việc thiết lập quan hệ pháp luật lao động, thay đổi quyền và nghĩa vụ lao động, chấm dứt quan hệ lao động, giải quyết tranh chấp lao động. 1.2.2 Phương pháp mệnh lệnh: Phương pháp này thể hiện quyền uy của người sử dụng lao động đối với người lao động trong quá trình lao động, như: Kiểm tra giám sát công việc của người lao động, xử lý kỷ luật đối với người lao động vi phạm nội qui lao động. 1.2.3 Phương pháp thông qua hoạt động của tổ chức công đoàn tác động vào các quan hệ phát sinh trong quá trình lao động 2. Một số chế định cơ bản của ngành Luật Lao động 2.1. Hợp đồng lao động: 2.1.1 Khái niệm HĐLĐ: Hợp đồng lao động là sự thoả thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động (Điều 26 BLLĐ). 2.1.2 Đặc điểm của HĐLĐ - Thứ nhất, đối tượng của HĐLĐ là việc làm: Sức lao động là một loại hàng hoá trừu tượng, không hữu hình như các loại hàng hoá thông thường khác, do vậy đối tượng mà các bên thoả thuận trong hợp đồng lao động biểu hiện ra bên ngoài là công việc phải làm. Khi các bên thoả thuận về công việc phải làm thì các bên đã tính toán cân nhắc về sức lao động của người lao động là phải đáp ứng các điều kiện để thựcc hiện công việc đó. Việc làm là điều khoản đầu tiên, quan trọng nhất của hợp đồng lao động, là lý do để các bên xác lập quan hệ lao động. - Thứ hai, khi thực hiện hợp đồng lao động, người lao động phải đặt hoạt động nghề nghiệp của mình dưới quyền quản lý của người sử dụng lao động. Trong quan hệ lao động, mặc dù các bên chủ thể xác lập quan hệ trên cơ sở bình đẳng, tự do, tự nguyện, nhưng trong quá trình thực hiện, người lao động phải đặt hoạt động nghề nghiệp của mình dưới quyền quản lý của người sử dụng lao động, hoặc phải chịu sự lệ thuộc về mặt pháp lý vào người sử dụng lao động. Người sử dụng lao động có quyền quản lý, giám sát, điều hành quá trình lao động của người lao động để đảm bảo hàng hoá sức lao động có thể được chuyển giao sang cho người sử dụng lao động. - Thứ ba, trong quá trình thực hiện hợp đồng lao động, người lao độing phải tự mình thực hiện công việc nếu không có thoả thuận nào khác. Khi người sử dụng lao động ký HĐLĐ với người lao động (mua sức lao động) đã xem xét sức khoẻ, chuyên môn, kỹ năng của người lao động. Để đảm bảo cho người sử dụng lao động nhận được đúng hàng hoá sức lao động mà họ đã mua, người lao động phải tự mình thực hiện công việc như đã giao kết trong hợp đồng lao động. Mặt khác, quá trình thực hiện hợp đồng lao động còn gắn liền với một số vấn đề liên quan trực tiếp đến bản thân người lao động như: Bảo hiểm XH, kỷ luật lao động. Nếu không có sự đồng ý của người sử dụng lao động thì người lao động không được chuyển giao công việc cho người khác. - Thứ tư, việc thực hiện hợp đồng lao động có liên quan đến tính mạng sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của người lao động. - Thứ năm, Hợp đồng lao động phải được thực hiện một cách liên tục. Khi giao kết hợp đồng, các bên thoả thuận về thời hạn của hợp đồng, thời giờ làm việc của người lao động. Trong thời gian hợp đồng có hiệu lực, người lao động phải thực hiện nghĩa vụ lao động một cách liên tục theo thời giờ làm việc đã thoả thuận trong HĐLĐ. HĐLĐ chỉ có thể được tạm hoãn trong một số trường hợp pháp luật qui định hoặc do hai bên thoả thuận. 2.1.3 Phân loại hợp đồng lao động. Hợp đồng lao động không xác định thời hạn: Là hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng. Hợp đồng lao động không xác định thời hạn áp dụng cho những công việc không xác định được thời điểm kết thúc hoặc những công việc có thời hạn trong 36 tháng; Hợp đồng lao động xác định thời hạn: Là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong khoảng thời gian từ đủ 12 tháng đến 36 tháng. Hợp đồng lao động xác định thời hạn áp dụng cho những công việc xác định được thời điểm kết thúc trong khoảng thời gian từ đủ 12 tháng đến đủ 36 tháng; Hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng. Hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng áp dụng cho những công việc có thể hoàn thành trong khoảng thời gian dưới 12 tháng hoặc để tạm thời thay thế người lao động bị kỷ luật chuyển làm công việc khác có thời hạn, người lao động tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, người lao động nghỉ việc vì lý do khác và hợp đồng với người đã nghỉ hưu. Lưu ý: - Khi hợp đồng lao động xác định thời hạn hoặc hợp đồng theo mùa vụ hoặc công việc nhất định hết hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày hợp đồng lao động hết hạn, hai bên phải ký kết hợp đồng lao động mới. Trong thời gian chưa ký được hợp đồng lao động mới, hai bên phải tuân theo hợp đồng lao động đã giao kết. - Khi hết thời hạn 30 ngày mà không ký hợp đồng lao động mới, hợp đồng lao động đã giao kết trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn. Trường hợp ký hợp đồng lao động mới là hợp đồng xác định thời hạn, thì chỉ được ký thêm một thời hạn không quá 36 tháng, sau đó nếu người lao động tiếp tục làm việc thì ký hợp đồng lao động không xác định thời hạn; nếu không ký thì đương nhiên trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn. 2.1.4 Hình thức ký kết hợp đồng lao động Hợp đồng lao động ký kết bằng văn bản, theo mẫu quy định của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Hợp đồng lao động ký kết bằng văn bản hoặc giao kết bằng miệng phải bảo đảm nội dung quy định tại Điều 29 của Bộ luật Lao động đã sửa đổi, bổ sung. Trong trường hợp giao kết bằng miệng, nếu cần có người chứng kiến thì hai bên thoả thuận. Hợp đồng lao động có thời hạn dưới 03 tháng hoặc hợp đồng lao động để giúp việc gia đình hai bên có thể giao kết hợp đồng lao động miệng, nhưng phải bảo đảm nội dung theo qui định tại khoản 1 Điều 29 của Bộ Luật Lao động. 2.1.5 Hiệu lực hợp đồng lao động: Khi ký kết hợp đồng lao động hai bên phải thoả thuận cụ thể ngày có hiệu lực của hợp đồng lao động và ngày bắt đầu làm việc. Trường hợp người lao động đi làm ngay sau khi ký kết hợp đồng lao động, thì ngày có hiệu lực là ngày ký kết. Trường hợp người lao động đã đi làm một thời gian sau đó mới ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng lao động miệng, thì ngày có hiệu lực là ngày người lao động bắt đầu làm việc. 2.1.6 Chấm dứt hợp đồng lao động: Hợp đồng lao động chấm dứt trong những trường hợp sau đây: - Hết hạn hợp đồng; - Đã hoàn thành công việc theo hợp đồng; - Hai bên thỏa thuận chấm dứt hợp đồng; - Người lao động bị kết án tù giam hoặc bị cấm làm công việc cũ theo quy định của tòa án; - Người lao động chết, mất tích theo tuyên bố của tòa án. Đơn phương chấm dứt hợp đồng a. Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người lao động Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng đến 36 tháng, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng trước thời hạn trong những trường hợp sau đây: Những trường hợp phải báo trước ít nhất 3 ngày: Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm các điều kiện làm việc đã thoả thuận trong hợp đồng Không được trả công đầy đủ hoặc trả công không đúng thời hạn đã thoả thuận trong hợp đồng Bị ngược đãi; bị cưỡng bức lao động Người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị ba tháng liền đối với người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng đến 36 tháng và một phần tư thời hạn hợp đồng đối với người làm việc theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng mà khả năng lao động chưa được hồi phục Phải báo trước ít nhất 30 ngày nếu là hợp đồng xác định thời hạn từ đủ 12 tháng đến 36 tháng; ít nhất ba ngày nếu là hợp đồng theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng đối với những trường hợp sau đây: Bản thân hoặc gia đình thật sự có hoàn cảnh khó khăn không thể tiếp tục thực hiện hợp đồng; Được bầu làm nhiệm vụ chuyên trách ở các cơ quan dân cử hoặc được bổ nhiệm giữ chức vụ trong bộ máy nhà nước; Người lao động nữ có thai phải nghỉ việc theo chỉ định của thầy thuốc; theo thời hạn quy định tại Điều 112 của Bộ luật này. Người lao động làm theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng phải báo cho người sử dụng lao động biết trước ít nhất 45 ngày; người lao động bị ốm đau, tai nạn đã điều trị sáu tháng liền thì phải báo trước ít nhất ba ngày. b. Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động Người sử dụng lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trong những trường hợp sau đây: Người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồng; Người lao động bị xử lý kỷ luật sa thải; Khi người lao động bị ốm trong những trường hợp sau: - Người lao động làm theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn ốm đau đã điều trị 12 tháng liền; - Người lao động làm theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng đến 36 tháng ốm đau đã điều trị sáu tháng liền; - Người lao động làm theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng ốm đau đã điều trị quá nửa thời hạn hợp đồng lao động, mà khả năng lao động chưa hồi phục. Lưu ý: Khi sức khoẻ của người lao động bình phục, thì được xem xét để giao kết tiếp hợp đồng lao động. Do thiên tai, hoả hoạn hoặc những lý do bất khả kháng khác theo quy định của Chính phủ, mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng vẫn buộc phải thu hẹp sản xuất, giảm chỗ làm việc; Doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức chấm dứt hoạt động. Trước khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trong ba trường hợp đầu tiên đã nêu ở trên, người sử dụng lao động phải trao đổi, nhất trí với Ban chấp hành công đoàn cơ sở. Trong trường hợp không nhất trí, hai bên phải báo cáo với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền. Sau 30 ngày, kể từ ngày báo cho cơ quan quản lý nhà nước về lao động địa phương biết, người sử dụng lao động mới có quyền quyết định và phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Trường hợp không nhất trí với quyết định của người sử dụng lao động, Ban chấp hành công đoàn cơ sở và người lao động có quyền yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động theo trình tự do pháp luật quy định. Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, trừ trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động do người lao động bị kỷ luật sa thải, người sử dụng lao động phải báo cho người lao động biết trước: Ít nhất 45 ngày đối với hợp đồng lao động không xác định thời hạn; Ít nhất 30 ngày đối với hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng đến 36 tháng; Ít nhất ba ngày đối với hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng. Trách nhiệm khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động Trong trường hợp người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật thì phải nhận người lao động trở lại làm công việc theo hợp đồng đã ký và phải bồi thường một khoản tiền tương ứng với tiền lương và phụ cấp lương (nếu có) trong những ngày người lao động không được làm việc cộng với ít nhất hai tháng tiền lương và phụ cấp lương (nếu có). Trong trường hợp người lao động không muốn trở lại làm việc, thì ngoài khoản tiền được bồi thường quy định tại đoạn 1 khoản này, người lao động còn được trợ cấp theo quy định của pháp luật. Trong trường hợp người sử dụng lao động không muốn nhận người lao động trở lại làm việc và người lao động đồng ý thì ngồi khoản tiền bồi thường và tiền trợ cấp, hai bên thỏa thuận về khoản tiền bồi thường thêm cho người lao động để chấm dứt hợp đồng lao động. Trong trường hợp người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật thì không được trợ cấp thơi việc và phải bồi thường cho người sử dụng lao động nửa tháng tiền lương và phụ cấp lương (nếu có). Trong trường hợp người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động thì phải bồi thường chi phí đào tạo (nếu có) theo quy định của Chính phủ. Trong trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, nếu vi phạm quy định về thời hạn báo trước, bên vi phạm phải bồi thường cho bên kia một khoản tiền tương ứng với tiền lương của người lao động trong những ngày không báo trước. 2.2. Quyền và nghĩa vụ của người lao động, người sử dụng lao động 2.2.1 Quyền và nghĩa vụ của người lao động Các quyền cơ bản của người lao động: Được trả công theo số lượng, chất lượng lao động và hiệu quả lao động; Được bảo hộ lao động toàn diện, được làm việc trong điều kiện an toàn cho sức khoẻ và tính mạng; Được nghỉ ngơi theo chế độ nhà nước qui định như: nghỉ hàng năm(phép), nghỉ ngày Tết, nghỉ ngày lễ, nghỉ hàng tuần,v..v.. mà vẫn hưởng lương; Được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội khi ốm đau, thai sản, giảm hoặc mất khả năng làm việc, rủi ro, hết tuổi lao động hoặc mất việc làm; Được hưởng phúc lợi tập thể và các quyền lợi khác; Được đình công theo quy địnhcủa pháp luật Nghĩa vụ của người lao động: - Làm tròn trách nhiệm theo đúng hợp đồng lao động đã ký kết; - Chấp hành kỷ luật lao động, nội qui lao động; - Tuân theo sự quản lý, điều hành hợp pháp của người sử dụng lao động. 2.2.2 Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động Quyền của người sử dụng lao động - Quyền tuyển chọn, bố trí và điều hành lao động theo nhu cầu sản xuất, công tác; - Quyền được cử đại diện để thương lượng, ký kết thoả ước lao động tập thể trong doanh nghiệp hoặc trong ngành; - Quyền khen thưởng và xử lý vi phạm kỷ luật lao động theo pháp luật; - Quyền được chấm dứt hợp đồng lao động trong những trường hợp nhất định. Nghĩa vụ của người sử dụng lao động - Thực hiện hợp đồng lao động, thoả ước lao động tập thể và các thoả thuận khác với người lao động; - Đảm bảo an toàn, vệ sinh lao động và các điều kiện lao động khác; - Đảm bảo kỷ luật lao động; - Tôn trọng nhân phẩm và đối xử đúng đắn với người lao động, đồng thời phải quan tâm đến đời sống của họ và gia đình. Trên đây là những quyền và nghĩa vụ chung nhất của người lao động trong tất cả các quan hệ pháp luật lao động. Quyền và nghĩa vụ cụ thể của các bên được xác định tuỳ theo từng mối quan hệ riêng mà họ tham gia. Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi. 2.3.1 Thời giờ làm việc. Thời giờ làm việc là một nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ của người lao động, ảnh hưởng đến hiệu quả của việc sử dụng sức lao động, do vậy việc qui định thời giờ làm việc khoa học, phù hợp có ý nghĩa rất quan trọng đối với cả người lao động và người sử dụng lao động. Điều 48 Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền của Liên hiệp quốc năm 1948 quy định: “ Mỗi người đều có quyền nghỉ ngơi và quyền giải trí kể cả quyền có ngày làm việc được giới hạn một cách hợp lý và được nghỉ định kỳ có hưởng lương”. Tổ chức lao động thế giới cũng đưa ra tiêu chuẩn về thời giờ làm việc tối đa trong Hiến chương của mình: “Một tiêu chuẩn phải đạt là chấp nhận mỗi ngày làm việc 8 giờ hoặc mỗi tuần làm việc 48 giờ”. Thời giờ làm việc bình thường: là loại thời giờ làm việc áp dụng cho đa số người lao động làm việc trong điều kiện lao động bình thường. Thời giờ làm việc bình thường được qui định tại điều 68 Bộ luật lao động: Thời giờ làm việc không quá 8 giờ /ngày hoặc 48 giờ trong một tuần. Người sử dụng lao động có quyền qui định thời giờ làm việc theo ngày hoặc theo tuần nhưng phải thông báo trước cho người lao động biết. Thời giờ làm việc rút ngắn: là thời giờ làm việc có độ dài ngắn hơn giờ làm việc bình thường mà người lao động vẫn hưởng đủ lương. Theo pháp luật lao động Việt nam, các trường hợp áp dụng thời giờ