Giáo án Sinh học lớp 11 (cơ bản)

1. Kiến thức: - Mô tả được cấu tạo của hệ rễ thích nghi với chức năng hấp thụ nước và ion khoáng. - Phân biệt được cơ chế hấp thụ nước và ion khoáng ở rễ cây. - Trình bày được mối tương tác giữa môi trường và rễ trong quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng 2. Kỹ năng: - Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh. 3. Thái độ: - Giải thích một số hiện tượng thực tế liên quan đến quá trình hút nước.

doc172 trang | Chia sẻ: lylyngoc | Lượt xem: 12112 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Giáo án Sinh học lớp 11 (cơ bản), để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
PHẦN BỐN : SINH HỌC CƠ THỂ CHƯƠNG I : CHUYỂN HÓA VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG A. CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT TIẾT 1 BÀI 1: SỰ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ I. MỤC TIÊU Khi học xong bài này HS cần đạt được mục tiêu sau: 1. Kiến thức: - Mô tả được cấu tạo của hệ rễ thích nghi với chức năng hấp thụ nước và ion khoáng. - Phân biệt được cơ chế hấp thụ nước và ion khoáng ở rễ cây. - Trình bày được mối tương tác giữa môi trường và rễ trong quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng 2. Kỹ năng: - Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh. 3. Thái độ: - Giải thích một số hiện tượng thực tế liên quan đến quá trình hút nước. II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH 1. Chuẩn bị của HS: Tập, SGK, dụng cụ học tập 2. Chuẩn bị của GV: Tranh phóng to hình 1.1, 1.2, 1.3 SGK. III. TRỌNG TÂM VÀ PHƯƠNG PHÁP CHỦ ĐẠO - Trọng tâm của bài : Sự thích nghi hình thái của rễ với hấp thụ nước và ion khoáng , cơ chế hấp thụ thụ động ( với nước ), và hấp thụ chọn lọc ( với ion khoáng ) - Phương pháp chủ đạo : Trực quan, thảo luận và hỏi đáp. IV. HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC 1. Ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số lớp 2. Giới thiệu chương trình sinh học THPT: 3. Bài mới: Vào bài mới: Mọi sinh vật muốn tồn tại, sinh trưởng và phát triển đòi hỏi phải thường xuyên trao đổi chất với môi trường. Vậy sự trao đổi chất đó diễn ra như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài đầu tiên của chương. " Bài 1 Sự hấp thụ nuớc và muối khoáng ở rễ " Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức * Hoạt động 1: Tìm hiểu rễ là cơ quan hấp thụ nước: GV yêu cầu HS quan sát hình 1.1 trả lời câu hỏi: Dựa vào hình 1.1 hãy mô tả cấu tạo bên ngoài của hệ rễ? HS quan sát hình 1.1 → trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → KL. ? Rễ cây hấp thụ nước và ion khoáng chủ yếu ở miền nào (miền lông hút ) ? Nhiều loài không có lông hút( thông , sồi…)thì rễ cây hấp thụ nước và ion khoáng bằng cách nào (nhờ nấm rễ ) ? Đối với cây thủy sinh hấp thụ nước và ion khoáng bằng cách nào (toàn bộ bề mặt cơ thể ) GV yêu cầu HS nghiên cứu mục 2, kết hợp hình 1.1 trả lời câu hỏi: - Rễ thực vật trên cạn phát triển thích nghi với chức năng hấp thụ nước và muối khoáng ntn?. - HS nghiên cứu mục 2, quan sát hình 1.1 → trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → kết luận. ? Môi trường ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của lông hút như thế nào? HS: Trong môi trường quá ưu trương( đất khô hạn), quá axit hay thiếu ôxi thì lông hút sẽ biến mất. * Hoạt động 2: Tìm hiểu cơ chế hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ cây. GV yêu cầu HS nhớ lại kiến thức đã học về cơ chế vận chuyển các chất qua màng → cho biết: - Nước được hấp thụ từ đất vào rễ theo cơ chế nào? Giải thích? - Các ion khoáng được hấp thụ vào tế bào lông hút ntn? - Hấp thụ động khác hấp chủ động ở điểm nào? HS nghiên cứu SGK → trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → kết luận. GV cho HS quan sát hình 1.3 SGK yêu cầu HS: - Các con đường vận chuyển nước và các ion khoáng từ lông hút vào mạch gỗ của rễ ?. HS quan sát hình → trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → kết luận. ? Vì sao nước từ lông hút vào mạch gỗ của rễ theo một chiều? Học sinh nêu được: Sự chênh lệch áp suất thẩm thấu của tế bào theo hướng tăng dần từ ngoài vào. * Hoạt động 3: Tìm hiểu ảnh hưởng của môi trường đối với quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng ở rễ ?- Hãy cho biết môi trường ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng của rễ ntn? - VD HS suy nghĩ trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → kết luận. * GV lưu ý cho HS : hệ rễ cây chịu ảnh hưởng của các tác nhân môi trường nhưng hệ rễ cũng ảnh hưởng đến môi trường - Hệ rễ làm giảm ô nhiễm môi trường : bèo tây , bèo cái,…có khả năng hấp thụ và tích lũy các kim loại nặng ( chì, đồng, crôm…), rễ cây sậy có khả năng hấp thụ và tích lũy các chất độc hại ( amôniac, phênol, chì nitrat, thủy ngân nitrat, đồng sunphat…) - Ảnh hưởng của dịch tiết của rễ đến mt : rễ cây giải phóng CO2 từ quá trình hô hấp, thải dịch tiết ảnh hưởng đến pH vả hệ sinh vật vùng rễ I. RỄ LÀ CƠ QUAN HẤP THỤ NƯỚC VÀ ION KHOÁNG 1. Hình thái của hệ rễ: H1.1 SGK 2. Rễ cây phát triển nhanh bề mặt hấp thụ: - Rễ đâm sâu, lan rộng và sinh trưởng liên tục hình thành nên số lượng khổng lồ các lông hút làm tăng diện tích bề mặt tiếp xúc với đất giúp cây hấp thụ được nhiều nước và muối khoáng. II. CƠ CHẾ HẤP THỤ NƯỚC VÀ ION KHOÁNG Ở RỄ CÂY 1. Hấp thụ nước và các ion khoáng từ đất vào tế bào lông hút. a. Hấp thụ nước: - Nước được hấp thụ liên tục từ đất vào tế bào lông hút theo cơ chế thẩm thấu (thụ đông): Nước đi từ môi trường đất (nhược trương, thế nước cao ) vào tế bào lông hút (ưu trương, thế nước thấp ) b. Hấp thụ muối khoáng. - Các ion khoáng xâm nhập vào tế bào rễ cây một cách chọn lọc theo 2 cơ chế: + Thụ động: Cơ chế khuếch tán từ đất (nơi có nồng độ ion cao) vào tế bào lông hút (nơi có nồng độ ion thấp). + Chủ động: Một số ion khoáng mà cây cần thiết vẫn có thể di chuyển ngược chiều gradien nồng độ và cần năng lượng 2. Dòng nước và các ion khoáng đi từ đất vào mạch gỗ của rễ - Theo 2 con đường: +Con đường gian bào: Từ lông hút → không gian giữa các tế bào → mạch gỗ. + Con đường tế bào chất: Từ lông hút → xuyên qua tế bào chất của tế bào → mạch gỗ III. ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC TÁC NHÂN MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH HẤP THỤ NƯỚC VÀ ION KHOÁNG Ở RỄ CÂY - Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ nước và các ion khoáng là: độ ẩm của đất, độ axit (pH), lượng ôxi của môi trường đất ( độ thoáng khí ) 4. Củng cố: a. HS đọc phần tóm tắt trong bài học b. Yêu cầu HS nêu cơ chế hấp thụ chủ động và thụ động. Dặc điểm của hệ rễ thích nghi với chức năng hấp thụ 5. Dặn dò : a. Học bài và trả lời câu hỏi trong SGK b. Chuẩn bị bài : Vận chuyển các chất trong cây Bài tập 1: Dịch tế bàobiểu bì rễ ưu trương so với dịch đất do những nguyên nhân nào? - Quá trình thoát hơi nước của lá - Nồng độ các chất tan cao Nước và các ion khoáng xâm nhập vào rễ cây theo cơ chế nào? Nước Đất Tế bào lông hút ? Thẩm thấu (Do chênh lệch thế nước ) Các ion khoáng Đất Tế bào lông hút ? Thụ động (Do chênh lệch građien nồng độ) Các ion khoáng Đất Tế bào lông hút ?Chủ động (Ngược chiều građien nồng độ và cần ATP) Bài tập 2. Trắc nghiệm Câu 1: Sự hút khoáng thụ đông của tế bào phụ thuộc vào: a. Hoạt động trao đổi chất ab. Chênh lệch nồng độ ion c. Cung cấp năng lượng d. Hoạt động thẩm thấu Câu 2: Sự xâm nhập chất khoáng chủ động phụ thuộc vào: a. Građien nồng độ chất tan b. Hiệu điện thế màng c. Trao đổi chất của tế bào ad. Cung cấp năng lượng Câu 3: Rễ cây trên cạn hấp thụ nước và ion khoáng chủ yếu qua thành phần cấu tạo nào của rễ ? a. Đỉnh sinh trưởng ab. Miền lông hút c. Miền sinh trưởng d. Rễ chính TIẾT 2 BÀI 2: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT TRONG CÂY I. MỤC TIÊU Khi học xong bài này HS cần đạt được mục tiêu sau: 1. Kiến thức: - Mô tả được cấu tạo của cơ quan vận chuyển. - Thành phần của dịch vận chuyển. - Động lực đẩy dòng vật chất di chuyển. 2. Kỹ năng: - Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh. 3. Thái độ: - Giải thích một số hiện tượng liên quan đến vận chuyển các chất trong cây, dẫn đến yêu thích bộ môn II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH 1. Chuẩn bị của HS: Tập, SGK, dụng cụ học tập 2. Chuẩn bị của GV: Tranh phóng hình 2.1- 2.2- 2.3-2.4-2.5-2.6 III. TRỌNG TÂM VÀ PHƯƠNG PHÁP CHỦ ĐẠO - Trọng tâm của bài : Các dòng vận chuyển vật chất : + Dòng mạch gỗ + Dòng mạch rây - Phương pháp chủ đạo : Vấn đáp + Thảo luận nhóm IV. HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC 1. Ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số lớp 2. Kiểm tra bài cũ: a.Trình bày cơ chế hấp thụ nước, ion khoáng ở rễ cây ? b. Giáo viên treo sơ đồ hình 1.3, yêu cầu 1 học sinh lên chú thích các bộ phận cũng như chỉ ra con đường xâm nhập của nước và muối khoáng từ đất vào mạch gỗ? 3. Bài mới: Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức * Hoạt động 1: Tìm hiểu dòng mạch gỗ. GV yêu cầu HS quan sát hình 2.1, 2.2 trả lời câu hỏi: - Hãy mô tả con đường vận chuyển của dòng mạch gỗ trong cây? - Hãy cho biết quản bào và mạch ống khác nhau ở điểm nào? Bằng cách điền vào PHT số 1: Phiếu học tập số 1 Tiêu chí so sánh Quản bào Mạch ống Đường kính nhỏ To Chiều dài dài ngắn Cách nối đầu của tế bào này nối với đầu của tế bào kia HS quan sát hình 2.1 → trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → kết luận. GV yêu cầu HS nghiên cứu mục 2, trả lời câu hỏi: - Hãy nêu thành phần của dịch mạch gỗ? HS nghiên cứu mục 2 → trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → kết luận. GV cho HS quan sát hình 2.3, 2.4, trả lời câu hỏi: - Hãy cho biết nước và các ion khoáng được vận chuyển trong mạch gỗ nhờ những động lực nào? HS nghiên cứu mục 3 → trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → kết luận. * Hoạt động 2: Tìm hiểu dòng mạch rây. GV yêu cầu HS quan sát hình 2.2, 2.5, đọc SGK, trả lời câu hỏi. - Mô tả cấu tạo của mạch rây? - Thành phần của dịch mạch rây? - Động lực vận chuyển? I. DÒNG MẠCH GỖ 1. Cấu tạo của mạch gỗ: - Mạch gỗ gồm các tế bào chết (quản bào và mạch ống) nối kế tiếp nhau tạo thành con đường vận chuyển nước và các ion khoáng từ rễ lên lá. Mặt khác lỗ bên của tế bào này sít khớp với lỗ bên của tế bào kế tiếp tạo lối đi cho dòng vận chuyển ngang 2. Thành phần của dịch mạch gỗ: - Thành phần chủ yếu gồm: Nước, các ion khoáng ngoài ra còn có các chất hữu cơ được tổng hợp ở rễ. 3. Động lực đẩy dòng mạch gỗ - Áp suất rễ. - Lực hút do thoát hơi nước ở lá (động lực đầu trên). - Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và với thành mạch gỗ: Tạo thành một dòng vận chuyển liên tục từ rễ lên lá II. DÒNG MẠCH RÂY. 1. Cấu tạo của mạch dây. - Gồm các tế bào sống là ống rây (tế bào hình rây) và tế bào kèm 2. Thành phần của dịch mạch rây. - Gồm: Đường saccarozo, các aa, vitamin, hoocmon thực vật… 3. Động lực của dòng mạch rây. - Là sự chênh lệch áp suất thẩm thấu giữa cơ quan nguồn (lá) và các cơ quan chứa (thân, rễ, củ, quả…) 4. Củng cố: a. HS đọc phần tóm tắt trong bài học b. Nêu điểm khác nhau giữa dòng mạch gỗ và dòng mạch rây. Bằng cách điền vào PHT số 2 Tiêu chí so sánh Mạch gỗ Mạch rây Cấu tạo Thành phần dịch Động lực HS trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → kết luận. Tiêu chí S2 Mạch gỗ Mạch rây Cấu tạo - Là những TB chết - Thành TB có chứa linhin. - Các TB nối với nhau thành những ống dài từ rễ lên lá. - Là những TB sống. - Các ống rây nối đầu với nhau thành ống dài đi từ lá xuống rễ. Thành phần dịch Nước, muối khoáng được hấp thụ ở rễ và các CHC được tổng hợp ở rễ. Là các sản phẩm đồng hoá ở lá: + Saccarozo, a.a, vitamin… + Một số ion khoáng được sử dụng lại. Động lực Là sự phối hợp của 3 lực: - Áp suất rễ. - Lực hút do thoát hơi nước ở lá. - Lức lk giữa các phân tử nước với nhau và với thành mạch gỗ. Là sự chênh lệch áp suất thẩm thấu giữa cơ quan nguồn và cơ quan chứa c. Sự hút nước từ rễ lên lá qua những giai đoạn nào? 5. Dặn dò : a. Học bài và trả lời câu hỏi trong SGK b.Đọc thêm: “Em có biết” c. Làm thí nghiệm sau quan sát hiện tượng và giải thích. Thí nghiệm: Lấy 1 bao polyetilen trắng bao quanh 1 cành nhỏ có lá của cây trồng trong chậu hoặc ngoài vườn rồi cột miệng bao lại, để 1 ngày sau đó quan sát. d. Chuẩn bị bài 3 : Thoát hơi nước TIẾT 3 BÀI 3: THOÁT HƠI NƯỚC I. MỤC TIÊU Khi học xong bài này HS cần đạt được mục tiêu sau: 1. Kiến thức: - Nêu được vai trò của thoát hơi nước đối với đời sống thực vật. - Mô tả được cấu tạo của lá thích nghi với chức năng thoát hơi nước . - Trình bày được cơ chế đóng mở lỗ khí của khí khổng và các tác nhân ảnh hưởng đến quá trình thoát hơi nước.. 2. Kỹ năng: - Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh. 3. Thái độ: - Thấy được tầm quan trọng của nước đối với đời sống thực vật và sinh giới nói chung - Giải thích cơ sở khoa học các biện pháp kĩ thuật tạo điều kiện cho cây điều hòa thoát hơi nước dễ dàng. - Tích cực trồng cây và bảo vệ cây xanh ở trường học, nơi ở và đường phố. - Tạo niềm hứng thú và say mê môn học. Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường. II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH 1. Chuẩn bị của HS: Tập, SGK, dụng cụ học tập 2. Chuẩn bị của GV: Tranh phóng to hình 3.1, 3.2, 3.3, 3.4 SGK III. TRỌNG TÂM VÀ PHƯƠNG PHÁP CHỦ ĐẠO - Trọng tâm của bài : Cấu tạo của lá thích nghi với sự thóat hơi nướcvà sự điều tiết hơi nước của cây qua điều tiết độ mở khí khổng - Phương pháp chủ đạo : Trực quan, thảo luận và hỏi đáp IV. HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC 1. Ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số lớp 2. Kiểm tra bài cũ: a. chứng minh cấu tạo của mạch gỗ thích nghi với chức năng vận chuyển nước và các ion khoáng từ rễ lên lá?Động lực nào đẩy dòng mạch gỗ đi từ rễ đến lá ? b.Thành phần của dịch mạch rây? Động lực nào đẩy dòng mạch rây đi từ lá đến rễ và các cơ quan khác? 3. Bài mới: Đặt vấn đề: Những nghiên cứu về thực vật cho thấy rằng chỉ có khoảng 2% lượng nứơc hấp thu vào cơ thể thực vật dùng để tổng hợp nên các chát hữu cơ. Vậy 98% lượng nước còn lại đã mất khỏi cơ thể TV bằng quá trình nào? Cơ quan nào đảm nhận nhiệm vụ này? Cơ chế xảy ra như thế nào?. Bài học hôm nay sẽ tìm hiểu về vấn đề này Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức * Hoạt động 1: Tìm hiểu vai trò của thoát hơi nước. - Yêu cầu HS nghiên cứu SGK kết hợp với quan sát H3.1 và trả lời câu hỏi sau: ? Sự thoát hơi nước ở lá có ý nghĩa gì cho dòng vận chuyển các chất trong mạch gỗ? - HS trả lời - GVnhận xét và bổ sung: BS:Trong quá trình thoát hơi nước thì lá luôn ở trạng thái thiếu nước thường xuyên trong tế bào. Do đó làm động lực cho sự hút nước liên tục từ đất vào rễ gọi là động lực đầu trên. ?Cùng với quá trình thoát hơi nước qua khí khổng thì có dòng vận chuyển của chất khí nào vào lá? Ý nghĩa sinh học của khí này? - HS trả lời - Nhận xét và KL: ?Ngoài ra thoát hơi nước còn có ý nghĩa gì khi cây bị chiếu sáng liên tục ngoài nắng? Nhận xét và kết luận * Hoạt động 2: Tìm hiểu thoát hơi nước qua lá. GV yêu cầu HS đọc số liệu ở bảng 3.1, quan sát hình 3.1, 3.2, 3.3→ trả lời câu hỏi: - Em có nhận xét gì về tốc độ thoát hơi nước ở mặt trên và mặt dưới của lá cây ? - Những cấu trúc tham gia nào tham gia vào quá trình thoát hơi nước ở lá? HS đọc số liệu, quan sát hình → trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → kết luận. GV nhấn mạnh sự thoát hơi nước chủ yếu xảy ra qua khí khổng. Vậy cấu tạo tế bào khí khổng như thế nào để thực hiện tốt chức năng này? Yêu cầu HS quan sát tế bào khí khổng H3.4 SGK. Và cho biết: - Tế bào khí khổng hình dạng như thế nào? Thành tế bào có đặc điểm gì? BS: khí khổng do 2 tb hình hạt đậu úp vào nhau, vách trong dày, vách ngoài mỏng .Tế bào khí khổng chứa nhiều tinh bột và lục lạp có nhiệm vụ làm tăng áp suất thẩm thấu của tế bào khí khổng để nó dễ hut nước vào gây ra sự đóng mở khí khổng. ? HS nghiên cứu SGK trả lời: Cơ chế đóng mở khí khổng mô tả như thế nào? -HS trả lời -GV nhận xét, bổ sung → kết luận. ?Lá non và lá già,loại lá nào thoát hơi nước qua cutin mạnh hơn?Vì sao? HS trả lời -GV nhận xét, bổ sung : Cường độ thoát hơi nước qua bề mặt lá giảm theo độ dày của tầng cutin ( lá non tầng cutin mỏng sự thoát hơi nước diễn ra mạnh, lá trưởng thành giảm dần và lá già tăng lên do sự rạn nứt của tầng cutin. * Hoạt động 3: Các tác nhân ảnh hưởng đến quá trình thoát hơi nước. GV cho HS đọc mục III, trả lời câu hỏi: - Quá trình thoát hơi nước của cây chịu ảnh hưởng của những nhân tố nào? HS nghiên cứu mục III → trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → kết luận. * Hoạt động 4: Tìm hiểu cân bằng nước và tưới tiêu hợp lí cho cây trồng. GV cho HS đọc mục IV, trả lời câu hỏi: ?Cân bằng nước được tính như thế nào. ?Muốn cây phát triển bình thường, cần tưới nước hợp lí như thế nào? ?Bằng cách nào có thể chẩn đoán nhu cầu về nước của cây? - Cơ sở khoa học của việc tưới tiêu hợp lí là gì? HS nghiên cứu mục IV → trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → kết luận. I. VAI TRÒ CỦA QUÁ TRÌNH THOÁT HƠI NƯỚC - Tạo lực hút đầu trên. - Khí khổng mở cho CO2 khuếch tán vào lá cung cấp cho quá trình quang hợp. - Làm giảm nhiệt độ bề mặt lá. II. THOÁT HƠI NƯỚC QUA LÁ 1. Cấu tạo của lá thích nghi với chức năng thoát hơi nước. - Đặc điểm của lá thích nghi với chức năng thoát hơi nước vì: + Lá có nhiều khí khổng làm nhiệm vụ thoát hơi nước + Số lượng khí khổng ở mặt trên thường ít hơn ở mặt dưới và có tầng cutin che phủ để hạn chế sự mất nước. + Sự thoát hơi nước còn xảy ra qua tầng cutin. 2. Hai con đường thoát hơi nước: - Con đường qua khí khổng (chủ yếu): + Vận tốc lớn. + Được điều chỉnh bằng việc đóng mở khí khổng. - Con đường qua cutin: + Vận tốc nhỏ. + Không được điều chỉnh. 3. Cơ chế điều tiết sự thoát hơi nước: * Đặc điểm cấu tạo tế bào khí khổng: Gồm 2 tế bào hình hạt đậu quay mặt vào nhau và thanh trong dày hơn thành ngoài * Cơ chế đóng mở khí khổng: + Khi no nước, vách mỏng của tế bào khí khổng căng ra → vách dày cong theo → lỗ khí mở ra →nước thoát ra nhiều + Khi mất nước, vách mỏng hết căng → vách dày duỗi → lỗ khí đóng→ nước thoát ra it1 - Qua cutin: Điều tiết bởi mức độ phát triển của lớp cutin trên biểu bì lá: lớp cutin càng dày, thoát hơi nước càng giảm và ngược lại. III. CÁC TÁC NHÂN ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH THOÁT HƠI NƯỚC Sự thoát hơi nước mạnh hay yếu phụ thuộc vào sự mở của khí khổng và do hàm lượng nước trong tế bào khí khổng quyết định. - Các nhân tố ảnh hưởng: + Nước. + Ánh sáng. + Nhiệt độ, gió và một số ion khoáng IV. CÂN BẰNG NƯỚC VÀ TƯỚI TIÊU HỢP LÍ CHO CÂY TRỒNG. - Cân bằng nước được tính bằng sự so sánh lượng nước do rễ hút vào và lượng nước thoát ra. - Tưới nước hợp lí cho cây trồng: + Thời điểm tưới nước. + Lượng nước cần tưới. + Cách tưới. 4. Củng cố: a. HS đọc phần tóm tắt trong bài học b. Tại sao phải trồng nhiều cây xanh ? 5. Dặn dò : a. Học bài và trả lời câu hỏi trong SGK. b.Đọc thêm: “Em có biết” c. Chuẩn bị bài 4: Vai trò của các nguyên tố khoáng TIẾT 4 BÀI 4: VAI TRÒ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ KHOÁNG I. MỤC TIÊU Khi học xong bài này HS cần đạt được mục tiêu sau: 1. Kiến thức: - Nêu được các khái niệm: nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu, nguyên tố đại lượng và nguyên tố vi lượng. - Mô tả được một số dấu hiệu điển hình của sự thiếu 1 số nguyên tố dinh dưỡng. - Trình bày được vai trò đặc trưng nhất của các nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu. - Liệt kê được các nguồn cung cấp dinh dưỡng cho cây, dạng phân bón cây hấp thụ được. 2. Kỹ năng: - Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh. 3. Thái độ: - Khi bón phân cho cây trồng phải hợp lí, bón đúng và đủ liều lượng. Phân bón phải ở dạng dễ hòa tan. II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH 1. Chuẩn bị của HS: Tập, SGK, dụng cụ học tập 2. Chuẩn bị của GV: Tranh phóng to hình 4.1, 4.2, 4.3 SGKSGK III. TRỌNG TÂM VÀ PHƯƠNG PHÁP CHỦ ĐẠO - Trọng tâm của bài : Các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu và vai trò của chúng đối với đời sống cây trồng - Phương pháp chủ đạo : Vấn đáp, nghiên cứu SGK + thảo luận nhóm + trực quan IV. HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC 1. Ổn định tổ chức lớp: Kiểm tra sĩ số lớp 2. Kiểm tra bài cũ: a. Thoát hơi nước có vai trò gì? Tác nhân chủ yếu nào điều tiết độ mở của khí khổng? b.Vì sao dưới bóng cây mát hơn dưới mái che bằng vật liệu xây dựng? 3. Bài mới: *Trong bài 1, chúng ta đã n/cứu sự hấp thụ các ion khoáng ở rễ và qua bài 2, đã biết được các con đường vận chuyển các ion khoáng từ rễ lên lá và đến các cơ quan khác của cây. Trong bài 4 này, các em sẽ tìm hiểu cây hấp thụ và vận chuyển các ion khoáng để làm gì Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức * Hoạt động 1: Tìm hiểu nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây. (?) Kể tên những nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu đối với sự sinh trưởng của cây. GV cho HS quan sát hình 4.1, trả lời câu hỏi: - Hãy mô tả thí nghiệm, nêu nhận xét và giải thích ? - Nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu là gì ? HS trả lời câu hỏi. GV nhận xét, bổ sung → kết luận. (?) Dựa vào nhu cầu cần của cây, nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu được phân thành mấy nhóm nguyên tố? * Hoạt động 2: Vai trò NTDDKTY GV yêu cầu HS dựa vào mô tả của hình 4.2 và hình 5.2→ trả lời câu hỏi: - Hãy giải thích vì sao thiếu Mg l