Tầng chứa nước hôlôcen khu vực đồng bằng ven biển từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế: Đặc điểm và những nguy cơ ô nhiễm do các hoạt động kinh tế - xã hội

I. Mở đầu Đối với các tỉnh từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên – Huế các đồng bằng ven biển vốn là địa bàn kinh tế - dân cư quan trọng, là nơi sản xuất và cung cấp nhiều loại lương thực, thực phẩm, thuỷ - hải sản và một số khoáng sản cho nhu cầu nội địa và xuất khẩu. Tính bền vững của công cuộc phát triển kinh tế - xã hội hiện nay tại đây đòi hỏi những điều kiện rất cao về cơ sở hạ tầng kỹ thuật, trong đó đặc biệt là nhu cầu được cấp nước rất lớn cả về số lượng lẫn chất lượng. Đối với các tỉnh này, đây là một khó khăn lớn vì các nguồn nước ở đây (cả nước mặt và nước dưới đất) nói chung rất hạn chế, lại bị đe doạ bởi ô nhiễm do các hoạt động sản xuất công nông nghiệp hoặc bị nhiễm mặn trên diện rộng. Chính vì vậy, việc nghiên cứu các nguồn nước tiềm năng cho hiện tại và tương lai có ý nghĩa khoa học và thực tiễn rất cao.

pdf8 trang | Chia sẻ: thanhle95 | Lượt xem: 253 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Tầng chứa nước hôlôcen khu vực đồng bằng ven biển từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế: Đặc điểm và những nguy cơ ô nhiễm do các hoạt động kinh tế - xã hội, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Kû yÕu Héi th¶o khoa häc Khoa §Þa lÝ – tr−êng §HSP Hµ Néi, 5- 2005 tÇng chøa n−íc h«l«cen khu vùc ®ång b»ng ven biÓn tõ hµ tÜnh ®Õn thõa thiªn huÕ: ®Æc ®iÓm vµ nh÷ng nguy c¬ « nhiÔm do c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ - x· héi Th.S TrÇn ThÞ Hång Mai1, NguyÔn V¨n Hoµng2 1Khoa §Þa lÝ – Tr−êng §HSP Hµ Néi 2ViÖn §Þa ChÊt I. Më ®Çu §èi víi c¸c tØnh tõ Hµ TÜnh ®Õn Thõa Thiªn – HuÕ c¸c ®ång b»ng ven biÓn vèn lµ ®Þa bµn kinh tÕ - d©n c− quan träng, lµ n¬i s¶n xuÊt vµ cung cÊp nhiÒu lo¹i l−¬ng thùc, thùc phÈm, thuû - h¶i s¶n vµ mét sè kho¸ng s¶n cho nhu cÇu néi ®Þa vµ xuÊt khÈu. TÝnh bÒn v÷ng cña c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi hiÖn nay t¹i ®©y ®ßi hái nh÷ng ®iÒu kiÖn rÊt cao vÒ c¬ së h¹ tÇng kü thuËt, trong ®ã ®Æc biÖt lµ nhu cÇu ®−îc cÊp n−íc rÊt lín c¶ vÒ sè l−îng lÉn chÊt l−îng. §èi víi c¸c tØnh nµy, ®©y lµ mét khã kh¨n lín v× c¸c nguån n−íc ë ®©y (c¶ n−íc mÆt vµ n−íc d−íi ®Êt) nãi chung rÊt h¹n chÕ, l¹i bÞ ®e do¹ bëi « nhiÔm do c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt c«ng n«ng nghiÖp hoÆc bÞ nhiÔm mÆn trªn diÖn réng. ChÝnh v× vËy, viÖc nghiªn cøu c¸c nguån n−íc tiÒm n¨ng cho hiÖn t¹i vµ t−¬ng lai cã ý nghÜa khoa häc vµ thùc tiÔn rÊt cao. II. ®Æc ®iÓm ®Þa chÊt thuû v¨n tÇng chøa n−íc h«l«cen 1. Nh÷ng thang ®¸nh gi¸ chung a. §é chøa n−íc cña ®Êt ®¸ ChØ tiªu dïng ®Ó ®¸nh gi¸ ®é chøa n−íc cña ®Êt ®¸ lµ l−u l−îng c¸c m¹ch lé, giÕng vµ tû l−u l−îng c¸c lç khoan, ph©n thµnh 5 cÊp tõ giµu ®Õn rÊt nghÌo (thùc tÕ c¸ch n−íc). ChØ tiªu thø hai lµ “kh¶ n¨ng cung cÊp cña mét lç khoan”, hay l−u l−îng cã thÓ khai th¸c mét c¸ch hîp lý, quy −íc lÊy b»ng tÝch cña tû l−u l−îng víi ®é h¹ thÊp mùc n−íc cho phÐp Sep (theo th−êng lÖ Scp=0,5 chiÒu dµy tÇng chøa n−íc ngÇm hoÆc toµn bé chiÒu cao ¸p lùc ®èi víi tÇng chøa n−íc cã ¸p). ChØ tiªu nµy cho phÐp ®¸nh gi¸ chÝnh x¸c h¬n vÒ ®é giµu n−íc cña vØa, bëi v× mét lç khoan cã thÓ cho mét tû l−u l−îng rÊt lín, nh−ng nÕu chiÒu dµy tÇng chøa n−íc máng, ®é h¹ thÊp cho phÐp h¹n chÕ th× còng kh«ng thÓ khai th¸c nhiÒu ®−îc. C¨n cø hai chØ tiªu trªn cã thÓ ph©n cÊp c¸c vØa chøa n−íc theo b¶ng sau: 19 §é chøa n−íc L−u l−îng m¹ch lé vµ giÕng Q (l/s) Tû l−u l−îng lç khoan q (l/sm) Kh¶ n¨ng cung cÊp cña 1 lç khoan (m3/h) RÊt giµu >5 >1 >50 Giµu 1-5 0,5-1 35-50 Trung b×nh 0,5-1 0,2-0,5 20-35 NghÌo 0,1-0,5 0,2-0,5 2-20 RÊt nghÌo <0,1 <0,05 <2 b. Thang ph©n chia ®é kho¸ng ho¸ cña n−íc d−íi ®Êt §é kho¸ng ho¸ cña n−íc d−íi ®Êt ®−îc ph©n thµnh 4 cÊp, trong ®ã M lµ tæng l−îng kho¸ng ho¸, ®¬n vÞ ®o g/l. CÊp ®é kho¸ng ho¸ Σ l−îng kho¸ng ho¸ M, g/l Siªu nh¹t <0,1 Nh¹t 0,1-1 Lî 1-3 MÆn >3 2. §Æc ®iÓm tµi nguyªn n−íc tÇng H«l«cen cña ®ång b»ng Hµ TÜnh §ång b»ng Hµ TÜnh cã diÖn tÝch kho¶ng 1500 km2, do båi tÝch cña c¸c con s«ng NghÌn, Rµo C¸i, R¸c... båi ®¾p. PhÝa b¾c ®ång b»ng cã nói S¬n Huy, Nói ¤ng, phÝa t©y vµ t©y nam lµ d·y Hoµnh S¬n, phÝa §«ng lµ bê biÓn. §ång b»ng cã d¹ng lßng thuyÒn kh«ng c©n xøng kÐo dµi theo bê biÓn trªn chiÒu réng 15-20km ë Hµ TÝnh ®Õn 5-10 km ë Kú Anh, phÝa t©y lµ d¶i ®åi nói cã ®Þa h×nh cao, d¶i trung t©m thÊp nhÊt víi ®é cao ®Þa h×nh 2-5m, n©ng dÇn vÒ phÝa biÓn. D¶i c¸t ven biÓn cã ®é cao t¨ng dÇn tõ B¾c vµo Nam tõ 10 ®Õn 15m, gi÷a chóng tån t¹i nhiÒu khèi nói c¸c ®¸ x©m nhËp. a. §Æc ®iÓm tÇng chøa n−íc Holocen th−îng Khu vùc ®ång b»ng Hµ TÜnh cã mÆt 7 tÇng chøa n−íc, trong ®ã quan träng nhÊt lµ tÇng chøa n−íc Holocen th−îng. TÇng chøa n−íc Holocen th−îng ph©n bè thµnh d¶i kÐo dµi theo bê biÓn tõ Th¹ch Hµ ®Õn Kú Anh, cã chiÒu réng dao ®éng tõ 5 - 6 km ®Õn 1-2 km. Thµnh phÇn ®Êt ®¸ chøa n−íc lµ c¸t h¹t nhá võa ®Õn th«, chiÒu dµy t¨ng dÇn vÒ phÝa biÓn tõ 5 ®Õn 25m, trung b×nh 13m. 20 N−íc ë ®©y thuéc d¹ng kh«ng ¸p, tån t¹i trong c¸c lç hæng. Vïng trung t©m ®«ng b»ng chÝnh lµ vïng ph©n thuû n−íc d−íi ®Êt. Mùc n−íc n»m ë ®é s©u 4-5m, tõ ®©y n−íc ch¶y vÒ 2 phÝa: phÝa ®«ng tho¸t ra biÓn, cßn phÝa t©y ra hÖ thèng s«ng suèi ®Þa ph−¬ng. ¶nh h−ëng cña thuû triÒu ®Õn n−íc d−íi ®Êt ë phÝa ®«ng m¹nh h¬n phÝa t©y. PhÇn lín n−íc d−íi ®Êt trong tÇng lµ n−íc nh¹t cã ®é kho¸ng ho¸ tõ 0,1 ®Õn 0,5g/l, thÝch hîp cho ¨n uèng vµ sinh ho¹t. Thµnh phÇn ho¸ häc cña n−íc d−íi ®Êt lµ clorur bicarbonat hoÆc bicarbonat-clorua natri-calci. b. Tr÷ l−îng khai th¸c tiÒm n¨ng KÕt qu¶ tÝnh to¸n cho biÕt tÇng chøa n−íc cã diÖn tÝch lµ 194 km2. Tr÷ l−îng ®éng tù nhiªn lµ 150.854 m3/ngaú. Tr÷ l−îng khai th¸c tiÒm n¨ng lµ 154.637 m3/ngµy. c. Khoanh vïng triÓn väng n−íc d−íi ®Êt cña toµn bé c¸c tÇng chøa n−íc N−íc d−íi ®Êt vïng ®ång b»ng Hµ TÜnh rÊt nghÌo vµ phÇn lín th−êng bÞ mÆn nªn kh«ng cã kh¶ n¨ng ®¸p øng yªu cÇu cung cÊp n−íc lín. §èi víi cung cÊp n−íc qui m« trung b×nh, th× chØ cã mét vïng triÓn väng duy nhÊt lµ CÈm Xuyªn, cã diÖn tÝch kho¶ng 130 km2. C¸c tÇng chøa n−íc triÓn väng kh¸c lµ Pleistocen vµ c¸c ®íi ph¸ huû kiÕn t¹o trong tÇng chøa n−íc Paleozoi h¹. Møc ®é giµu n−íc thuéc lo¹i trung b×nh. ChÊt l−îng n−íc tèt, thÝch hîp cho ¨n uèng sinh ho¹t, vµ t−íi c©y trång. Tr÷ l−îng khai th¸c tiÒm n¨ng kho¶ng 475.892 m3/ngµy. 3. §Æc ®iÓm tµi nguyªn n−íc tÇng H«l«cen cña ®ång b»ng B×nh TrÞ Thiªn a. §¨c ®iÓm c¸c tÇng chøa n−íc Holocen - TÇng chøa n−íc lç hæng c¸c trÇm tÝch b·i båi s«ng Holocen th−îng. Thµnh phÇn th¹ch häc gåm sÐt c¸t, c¸t sÐt, sÐt bét lÉn c¸c líp máng c¸t vµ sÐt bïn. TÇng ph©n bè chñ yÕu däc c¸c dßng s«ng vµ cã chiÒu dµy rÊt h¹n chÕ 2−4m vµ chiÒu s©u mùc n−íc 0.2−3m. TÇng cã kh¶ n¨ng cung cÊp rÊt h¹n chÕ vµ th−êng kh« c¹n vµo mïa kh«. - TÇng chøa n−íc lç hæng c¸c trÇm tÝch s«ng hå ®Çm lÇy ven biÓn Holocen muén. Chóng ph©n bè réng kh¾p däc c¸c ®Çm ph¸ ven biÓn. Thµnh phÇn th¹ch häc bao gåm bïn c¸t, sÐt pha c¸t, sÐt c¸t, c¸t pha sÐt xen lÉn c¸c líp máng than bïn. ChiÒu dµy biÕn ®æi rÊt m¹nh tõ 1-2m ®Õn 8-12m. PhÇn lín 21 diÖn tÝch tÇng chøa n−íc nµy ngËp n−íc hoÆc b¸n ngËp n−íc do thñy triÒu. §é kho¸ng hãa cña n−íc cao 1−2.52g/l víi thµnh phÇn hãa häc lµ Clorua-- Natri, Clorua- Sunfat-Natri, ®«i chç lµ Bicacbonat-Clorua--Natri. - TÇng chøa n−íc lç hæng c¸c trÇm tÝch biÓn giã Holocen gi÷a trªn TÇng chøa n−íc nµy ph©n bè d−íi d¹ng d¶i kÐo dµi theo bê biÓn cã chiÒu réng ®¹t tíi trªn d−íi 2km. C¸c d¶i c¸t nµy cã bÒ mÆt cao h¬n lßng ch¶o c¸c ®ång b»ng. Thµnh phÇn th¹ch häc chñ yÕu lµ c¸t th¹ch anh mµu x¸m vµng, x¸m tr¾ng h¹t trung vµ nhá, cã n¬i h¹t th« vµ gÆp kho¸ng vËt nÆng inmenit. ChiÒu dµy tõ 5-10m ®Õn 25m, cã n¬i ®¹t 40-60m. ChiÒu s©u n−íc 0.2−2.9m víi biªn ®é dao ®éng 0.5−1m. Tû l−u l−îng c¸c lç khoan trong kho¶ng 0.14−2.07l/sm. NhiÒu n¬i tÇng chøa n−íc rÊt giµu, nh− §ång Híi cã tíi 23 ®iÓm cã l−u l−îng 7−12l/s. §é tæng kho¸ng hãa cña n−íc dao ®éng réng tõ 0.09g/l ®Õn 2g/l. N−íc thuéc lo¹i h×nh Bicacbonat-Clorua- Natri. TÇng chøa n−íc ®−îc khai th¸c phôc vô sinh ho¹t réng r·i b»ng giÕng ®µo vµ lç khoan. Riªng c«ng tr×nh khai th¸c n−íc Bµu Trã ë ®ång Híi cã c«ng suÊt 1.5 triÖu m3. - TÇng chøa n−íc lç hæng c¸c trÇm tÝch s«ng biÓn Holocen d−íi-gi÷a TÇng chøa n−íc nµy th−êng bÞ phñ bëi trÇm tÝch biÓn giã vµ phñ trùc tiÕp lªn c¸c trÇm tÝch Pleistocen gi÷a trªn hoÆc ®¸ gèc. PhÇn trªn chñ yÕu lµ c¸t pha sÐt, c¸t sÐt lÉn s¹n sái, c¸t h¹t mÞn mµu x¸m vµng cã n¬i x¸m phít xanh víi chiÒu dµy 10-15m ®Õn 25-33.5m. PhÇn d−íi cña tÇng lµ thµnh phÇn h¹t mÞn gåm sÐt, ¸ sÐt, ¸ c¸t mµu x¸m ®en sÉm chøa nhiÒu mïn thùc vËt vµ than bïn, chiÒu dµy tõ 2-5m ®Õn 5-10m. Tæng chiÒu dµy ®¹t tíi 40m. ChiÒu s©u mùc n−íc 2.5-3.85m víi biªn ®é dao ®éng 2-2.5m. Tû l−u l−îng 1.1-5l/sm. §é tæng kho¸ng hãa tõ 0.2-0.3g/l ®Õn 2-9g/l. Lo¹i h×nh hãa häc n−íc Clorua- Bicacbonat-Natri hoÆc Clorua-Natri. N−íc ®−îc nh©n d©n ®Þa ph−¬ng khai th¸c b»ng giÕng ®µo hoÆc khoan n«ng phôc vô sinh ho¹t vµ ¨n uèng. III. T¸c ®éng qua l¹i gi÷a n−íc d−íi ®Êt víi m«i tr−êng tù nhiªn vµ c¸c nguy c¬ « nhiÔm do ho¹t ®éng kinh tÕ - x∙ héi. Nh÷ng t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau gi÷a n−íc d−íi ®Êt víi nh÷ng hîp phÇn kh¸c cña tù nhiªn còng nh− nh÷ng ho¹t ®éng kinh tÕ - x· héi cña con ng−êi diÔn ra rÊt ®a d¹ng, phøc t¹p, cã c¶ mÆt tÝch cùc lÉn mÆt tiªu cùc. V× vËy khi ®iÒu tra nghiªn cøu còng nh− khai th¸c sö dông n−íc d−íi ®Êt trªn quan ®iÓm ph¸t triÓn bÒn v÷ng ph¶i chó ý c¶ 2 thuéc tÝnh c¬ b¶n cña nã: võa lµ mét d¹ng tµi nguyªn, võa lµ mét yÕu tè m«i tr−êng. Tuy nhiªn, cho ®Õn 22 nay viÖc nghiªn cøu thuéc tÝnh thø 2 cña n−íc d−íi ®Êt nãi chung, còng nh− c¸c ®ång b»ng ven biÓn nam Trung Bé nãi riªng, ch−a ®−îc quan t©m ®óng møc. §Ó kh¾c phôc phÇn nµo thiÕu sãt ®ã, trªn c¬ së tæng hîp nh÷ng tµi liÖu thùc tÕ Ýt ái hiÖn cã, xin nªu lªn mét sè t¸c ®éng qua l¹i gi÷a n−íc d−íi ®Êt víi m«i tr−êng vµ c¸c nguy c¬ suy gi¶m chÊt l−îng n−íc do ho¹t ®éng kinh tÕ - x· héi trong ph¹m vi khu vùc nghiªn cøu. Nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc cña n−íc d−íi ®Êt ®Õn m«i tr−êng cã thÓ thÊy râ nh− ®¸p øng nhu cÇu cÊp n−íc sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt, c¶i t¹o c¶nh quan thiªn nhiªn... ë ®©y chóng t«i chØ xin nªu lªn nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc phæ biÕn. 1. C¸c hiÖn t−îng ®Þa chÊt ®éng lùc mang tÝnh tai biÕn liªn quan tíi ho¹t ®éng cña n−íc d−íi ®Êt C¸c hiÖn t−îng ®Þa chÊt ®éng lùc liªn quan víi ho¹t ®éng cña n−íc d−íi ®Êt phæ biÕn lµ: c¸t ch¶y, xãi ngÇm, lÇy ho¸, muèi ho¸ thæ nh−ìng, tr−ît ®Êt, karst... Trong khu vùc nghiªn cøu ®· tõng x¶y ra c¸c hiÖn t−îng sau: a. Tr−ît ®Êt Tr−ît ®Êt còng lµ mét hiÖn t−îng ®Þa chÊt ®éng lùc liªn quan víi ho¹t ®éng cña n−íc d−íi ®Êt, th−êng x¶y ra ë nh÷ng s−ên ®åi nói vïng r×a hoÆc chen ngang gi÷a c¸c ®ång b»ng, ®Æc biÖt lµ trong nh÷ng thêi kú m−a nhiÒu vµ kÐo dµi, n−íc m−a ngÊm xuèng ®Êt khiÕn cho c¸c thµnh t¹o bë rêi trong vá phong ho¸ trªn s−ên bÞ b·o hoµ n−íc, trë nªn kÐm æn ®Þnh vµ d−íi t¸c dông cña träng lùc nh÷ng khèi ®Êt bÞ tr−ît theo s−ên dèc xuèng chç thÊp. HiÖn t−îng tr−ît rÊt hay b¾t gÆp ë nh÷ng ®o¹n ®−êng ®Ìo dèc cã v¸ch dùng ®øng ®i qua ®Ìo H¶i V©n, ®Ìo Cï M«ng, ®Ìo C¶... ë ®©y cã khi gÆp nh÷ng khèi tr−ît lín ch¾n ngang ®−êng hoÆc c¶ mét ®o¹n dµi quèc lé bÞ xª dÞch, khiÕn cho giao th«ng bÞ c¶n trë, viÖc kh¾c phôc hËu qu¶ th−êng khã kh¨n vµ tèn kÐm. b. Karst HiÖn tr¹ng karst cã biÓu hiÖn râ nÐt nhÊt trong ph¹m vi ph©n bè c¸c khèi ®¸ v«i. T¹i ®©y ®· quan s¸t thÊy nh÷ng hang ®éng kh¸ lín, h×nh thµnh trong c¸c thµnh t¹o carbonat hÖ tÇng. C¸c hang ®éng ph¸t triÓn theo mét ®−êng quanh co tõ ®é cao +120m xuèng ®Õn +50m. Lßng hang cã kÝch th−íc kho¶ng 20÷30m, trong ®ã gÆp nhiÒu khèi th¹ch nhò h×nh thï kú dÞ, cã søc cuèn hót kh¸ch tham quan, biÕn n¬i ®©y thµnh mét ®iÓm du lÞch kú thó. Tuy nhiªn karst còng cã t¸c ®éng tiªu cùc nh− sôt lë trÇn hang, g©y sôt lón 23 mÆt ®Êt, lµm h− h¹i c¸c c«ng tr×nh x©y dùng trªn mÆt, lµm tiªu hao n−íc cña c¸c hå chøa mét c¸ch khã l−êng tr−íc. c. HiÖn t−îng nhiÔm mÆn cña n−íc d−íi ®Êt do sù x©m nhËp cña n−íc biÓn vµo c¸c tÇng chøa n−íc ë ®íi ven bê Mét t¸c ®éng tiªu cùc kh¸c ®èi víi m«i tr−êng lµ sù x©m nhËp cña n−íc biÓn vµo c¸c tÇng chøa n−íc ven bê, g©y nhiÔm mÆn trªn diÖn réng. HiÖn t−îng nµy th−êng quan s¸t thÊy ë nh÷ng ®Þa h×nh thÊp vµ c¸c vïng cöa s«ng, n¬i n−íc d−íi ®Êt cã quan hÖ thuû lùc víi n−íc biÓn. Kho¶ng c¸ch x©m nhËp cña n−íc biÓn vµo ®Êt liÒn thay ®æi tõ mét vµi km ®Õn 4-5km, tuú ®Þa h×nh, ®Þa m¹o tõng n¬i vµ xª dÞch theo mïa còng nh− c¸c chu kú triÒu. Khi bÞ nhiÔm mÆn, ®é kho¸ng ho¸ cña n−íc d−íi ®Êt t¨ng cao: tõ 1,5÷2 ®Õn 4÷5g/l vµ h¬n n÷a, thËm chÝ cã n¬i mÆn b»ng n−íc biÓn. Sù nhiÔm mÆn lµm cho n−íc d−íi ®Êt suy gi¶m m¹nh vÒ chÊt l−îng, kh«ng ®¸p øng tiªu chuÈn sinh ho¹t, g©y khã kh¨n cho viÖc cung cÊp n−íc. §Æc biÖt, viÖc khai th¸c n−íc ngÇm víi c−êng ®é còng nh− s¶n l−îng lín t¹i c¸c khu d©n c− lín ven biÓn ®· khiÕn cho n−íc ngÇm bÞ nhiÔm mÆn kÐo theo thæ nh−ìng còng bÞ muèi ho¸, c¸c c«ng tr×nh ngÇm bÞ ¨n mßn... 2. T¸c ®éng cña c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ - x· héi ®èi víi n−íc d−íi ®Êt. Cho ®Õn nay c«ng cuéc ®« thÞ ho¸ vµ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp ë c¸c ®ång b»ng ven biÓn Trung Bé cßn ®ang ë b−íc ®Çu, do vËy nh÷ng t¸c ®éng cña nh÷ng ho¹t ®éng kinh tÕ - x· héi ®èi víi m«i tr−êng nãi chung vµ n−íc d−íi ®Êt nãi riªng ch−a ®Õn møc nghiªm träng vµ phæ biÕn nh− ë c¸c trung t©m d©n c− - c«ng nghiÖp lín ë b¾c bé vµ nam bé. Tuy nhiªn, ®©y ®ã ®· b¾t ®Çu cã nh÷ng biÓu hiÖn ®¸ng lo ng¹i, trong ®ã næi lªn vÊn ®Ò nhiÔm bÈn n−íc d−íi ®Êt do chÊt th¶i sinh ho¹t, c«ng nghiÖp, sö dông ph©n bãn, thuèc trõ s©u trong n«ng nghiÖp vµ sù suy gi¶m nguån n−íc do khai th¸c kh«ng hîp lý. HiÖn nay ë nhiÒu thµnh phè, thÞ x· c¸c chÊt th¶i sinh ho¹t ®Òu ®−îc ®æ bõa b·i ra c¸c vïng ngo¹i thµnh. ChÊt th¶i c«ng nghiÖp tõ c¸c nhµ m¸y hãa chÊt, chÕ biÕn thùc phÈm, c«ng nghiÖp nhÑ... phÇn lín còng ®−îc x¶ th¼ng vµo s«ng ngßi, hå ®Çm mµ kh«ng qua kh©u xö lý nµo, g©y « nhiÔm c¶ n−íc mÆt lÉn n−íc d−íi ®Êt. Theo kÕt qu¶ ®iÒu tra ®Þa chÊt ®« thÞ cña Liªn ®oµn §CTV miÒn Nam, kÕt qu¶ ®iÒu tra cña c¸c c¬ quan qu¶n lý vµ nghiªn cøu m«i tr−êng ®Þa ph−¬ng vµ sù ph¸t hiÖn cña c¸c c¬ quan th«ng tin ®¹i chóng, 24 n−íc d−íi ®Êt ë nhiÒu n¬i ®· cã biÓu hiÖn nhiÔm bÈn víi møc ®é kh¸c nhau, râ rÖt nhÊt lµ bëi c¸c hîp chÊt nit¬ vµ vi khuÈn. ë c¸c côm c«ng nghiÖp nhiÒu nhµ m¸y hµng ngµy x¶ ra hµng tr¨m mÐt khèi n−íc th¶i mang c¸c ho¸ chÊt ®éc h¹i ®æ vµo bµu trµm lµm c¸ chÕt hµng lo¹t. N−íc bÈn ngÊm vµo c¸c giÕng n−íc cña nh©n d©n trong vïng khiÕn cho chÊt l−îng n−íc kh«ng ®¶m b¶o cho sinh ho¹t vµ thËm chÝ cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. D©n c− ven ®« th−êng cã thãi quen th¶i r¸c ra s«ng. RÊt nhiÒu nhµ m¸y chÕ biÕn thùc phÈm, cao su, dÖt, tr¹m x¨ng dÇu, tr¹m röa «t« - xe m¸y... ë nhiÒu n¬i kh¸c còng kh«ng tu©n thñ quy ®Þnh vÒ b¶o vÖ m«i tr−êng nªn ®· g©y ra « nhiÔm nguån n−íc mÆt vµ n−íc d−íi ®Êt, cã n¬i ®¹t tíi møc b¸o ®éng. Ngoµi ra cßn ph¶i kÓ ®Õn n¹n ®µo ®·i vµng bõa b·i t¹i th−îng nguån c¸c s«ng khiÕn cho hµm l−îng cyanur (th¹ch tÝn) trong n−íc v−ît giíi h¹n cho phÐp hµng chôc lÇn, g©y nguy c¬ « nhiÔm c¶ n−íc d−íi ®Êt ë c¸c vïng ven bê. IV. KÕt luËn Nguèn n−íc tiÒm n¨ng cña tÇng Hol«cen phôc vô c¸c nhu cÇu hiÖn t¹i còng nh− vÒ l©u dµi trªn ®Þa bµn c¸c ®ång b»ng tõ Hµ TÜnh ®Õn Thõa Thiªn HuÕ, theo nh− kÕt qu¶ ®¸nh gi¸ nãi trªn, cßn rÊt khiªm tèn. C¸c ho¹t ®éng ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi trªn khu vùc nµy chØ bÒn v÷ng nÕu chÊt l−îng c¸c nguån n−íc nµy ®−îc quan t©m, b¶o vÖ vµ c¸c biÖn ph¸p khai th¸c chóng ®−îc c©n nh¾c kü l−ìng trªn quan ®iÓm viÖc sö dông lu«n kÕt hîp tèi −u vµ hîp lý víi viÖc duy tr×. Tãm t¾t C¸c ®Æc ®iÓm ph©n bè vµ tr÷ l−îng cña n−íc d−íi ®Êt tÇng H«l«cen khu vùc c¸c ®ång b»ng tõ Hµ TÜnh ®Õn Thïa Thiªn HuÕ ®−îc s¬ bé ®Ò cËp trong bµi b¸o nµy. Mét sè hiÖn t−îng ®Þa chÊt ®éng lùc liªn quan ®Õn n−íc d−íi ®Êt cã ¶nh h−ëng xÊu vÒ gãc ®é m«i tr−êng hoÆc ®êi sèng con ng−êi nh− tr−ît ®Êt, nhiÔm mÆn, cast¬ còng ®−îc nªu ra víi mong muèn t×m ®−îc sù nh×n nhËn nghiªm tóc h¬n cña x· héi vÒ c¸c nguy c¬ ®ã. 25 Tµi liÖu tham kh¶o 1. NguyÔn TuÊn Anh, NguyÔn V¨n Hoµng, §Æng TiÕn Dòng. M« h×nh phÇn tö h÷u h¹n ®¸nh gi¸ x©m nhËp mÆn n−íc d−íi ®Êt khu vùc ven biÓn §ång Híi. N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n. Sè 10 n¨m 2003. 2. Dempster, D.J., 1998. C«ng t¸c qu¶n lý trong khai th¸c sö dông bÒn v÷ng c¸c vØa n−íc ngÇm duyªn h¶i, TËp san Héi nghÞ Quèc tÕ vÒ n−íc ngÇm, HiÖp héi c¸c nhµ thuû v¨n thÕ giíi, University of Melbourne, Australia, Pp 31-38. 3. §Æng TiÕn Dòng, NguyÔn V¨n Hoµng. H¹n h¸n vµ khai th¸c n−íc d−íi ®Êt phôc vô sinh ho¹t nh»m h¹n chÕ ¶nh h−ëng cña h¹n h¸n t¹i khu vùc Bµu Trã, Qu¶ng B×nh. N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn N«ng th«n. Sè 8 n¨m 2003. 4. Liªn ®oµn §Þa chÊt thuû v¨n MiÒn Trung. §Þa chÊt thuû v¨n khu vùc duyªn h¶i miÒn Trung. B¸o c¸o Khoa häc 2002. 5. TrÇn Hång Mai. ¶nh h−ëng cña c¸c ®iÒu kiÖn §Þa lý ®Õn kh¶ n¨ng x©m nhËp mÆn c¸c vØa n−íc ngÇm ven biÓn. Th«ng b¸o khoa häc. Sè 2. .2004 §HSP HN 6. Vâ C«ng NghiÖp vµ Vò Ngäc Tr©n, (2003). Bæ sung nh©n t¹o n−íc ngÇm b¾t ®Çu khi nµo vµ ë ®©u. TËp san §CTV-§CCT miÒn TrungVN. Sè th¸ng 8, 2003. 7. Oude Essink, G.H.P. 2001. C¶i thiÖn t×nh h×nh cÊp n−íc: khã kh¨n vµ gi¶i ph¸p, T¹p chÝ qu¶n lý ®¹i d−¬ng vµ bê biÓn, TËp 44, sè 4-6, 2001, trang 420-449. 26
Tài liệu liên quan