Xã hội hoá giáo dục ở thành phố Hồ Chí Minh

TÓM TẮT Sau 7 năm thực hiện Nghị quyết 05/2005/NQ-CP của Chính phủ về việc đẩy mạnh xã hội hoá giáo dục (XHHGD), thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM) đã đạt được những thành tựu hết sức cơ bản và vững chắc, đó là: Huy động được các nguồn lực của các ngành, các cấp, các tổ chức kinh tế - xã hội và cá nhân để phát triển giáo dục - đào tạo; Tăng cường quan hệ của nhà trường với gia đình và xã hội; huy động trí tuệ nguồn lực của toàn ngành, toàn xã hội vào việc đổi mới nội dung, chương trình, thực hiện giáo dục toàn diện; Đa dạng hoá các loại hình giáo dục, tạo điều kiện bổ sung mặt mạnh cho nhau giữa các loại hình giáo dục; Ban hành cơ chế chính sách cụ thể, khuyến khích và quy định trách nhiệm các ngành, địa phương, các tổ chức kinh tế - xã hội và người sử dụng lao động tham gia xây dựng trường, hỗ trợ kinh phí cho người học, thu hút nhân lực được đào tạo và giám sát các hoạt động giáo dục.

pdf5 trang | Chia sẻ: thanhle95 | Lượt xem: 169 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Xã hội hoá giáo dục ở thành phố Hồ Chí Minh, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
91 TAÏP CHÍ ÑAÏI HOÏC SAØI GOØN Soá 9 - Thaùng 4/2012 XÃ HỘI HOÁ GIÁO DỤC Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HUỲNH TIỂU PHỤNG (*) TÓM TẮT Sau 7 năm thực hiện Nghị quyết 05/2005/NQ-CP của Chính phủ về việc đẩy mạnh xã hội hoá giáo dục (XHHGD), thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM) đã đạt được những thành tựu hết sức cơ bản và vững chắc, đó là: Huy động được các nguồn lực của các ngành, các cấp, các tổ chức kinh tế - xã hội và cá nhân để phát triển giáo dục - đào tạo; Tăng cường quan hệ của nhà trường với gia đình và xã hội; huy động trí tuệ nguồn lực của toàn ngành, toàn xã hội vào việc đổi mới nội dung, chương trình, thực hiện giáo dục toàn diện; Đa dạng hoá các loại hình giáo dục, tạo điều kiện bổ sung mặt mạnh cho nhau giữa các loại hình giáo dục; Ban hành cơ chế chính sách cụ thể, khuyến khích và quy định trách nhiệm các ngành, địa phương, các tổ chức kinh tế - xã hội và người sử dụng lao động tham gia xây dựng trường, hỗ trợ kinh phí cho người học, thu hút nhân lực được đào tạo và giám sát các hoạt động giáo dục. Từ khoá: xã hội hoá giáo dục, Thành phố Hồ Chí Minh, những kết quả, những khó khăn, phương hướng ABSTRACT After 7 years of carrying out the Resolution 05/2005/NQ-CP by the Government on socialized education, HCM City has gained some basic and stable achievements such as mobilizing the resources of the branches, departments, socio-economic organizations and individuals so as to develop the education and training; strengthening the relationship between the school and the family as well as the society; mobilizing the intellectual resources of all the branches as well as the society to reform the content, the curriculum for the thorough education; diversifying the forms of education, providing conditions for the forms of education to profit from the strong points of each form; issuing concrete policies and structures, encouraging and assigning all the branches, local authorities, socio-economic organizations and employers to take part in building schools, supporting learners, attracting well-trained human resources and supervising educational activities Key words: socialized education, Ho Chi Minh City, results, difficulties, orientation Xã hội hoá giáo dục là một trong những quan điểm phát triển giáo dục của Đảng và Nhà nƣớc ta. Đây không chỉ đơn thuần là việc huy động nhân dân đóng góp tiền của, vật chất mà còn là một chủ trƣơng mang tính toàn diện và đồng bộ. Đến nay, XHHGD đã đƣợc triển khai rộng khắp trên phạm vi cả nƣớc; góp phần (*) ThS, Thành ủy TP. Hồ Chí Minh xây dựng nên một xã hội học tập, một xã hội toàn dân tham gia vào các hoạt động giáo dục. Ở nhiều địa phƣơng, nhân dân đã hiến đất làm trƣờng học, các đoàn thể, các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm hăng hái mở trƣờng học, từ những trƣờng học tình thƣơng đến các trƣờng mầm non, tiểu học, trung học, dạy nghề và đại học. XHHGD đã và đang trở thành sự 92 hợp tác có hiệu quả giữa Nhà nƣớc và nhân dân, các tổ chức xã hội để thực hiện một nền giáo dục dân chủ rộng mở cho tất cả mọi ngƣời trong xã hội, một nền giáo dục tiên tiến, hiện đại, giàu bản sắc dân tộc. Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những thành phố đông dân nhất cả nƣớc, có vai trò trung tâm về nhiều mặt: kinh tế - văn hoá - khoa học công nghệ, là đầu mối giao lƣu quốc tế của khu vực và cả nƣớc. Tiềm lực và khả năng thu hút vốn đầu tƣ thuộc mọi thành phần kinh tế rất lớn, do đó việc huy động các nguồn lực để góp phần cùng Nhà nƣớc chăm lo, giải quyết nhu cầu học tập cho các tầng lớp nhân dân, trong khi nguồn vốn ngân sách có hạn là một vấn đề có ý nghĩa cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. 1. NHỮNG KẾT QUẢ TRONG THỰC HIỆN XHHGD Ở TP. HỒ CHÍ MINH Nhìn lại 15 năm qua, từ khi có Nghị quyết 90/NQ-CP của Chính phủ về định hƣớng xã hội hoá (XHH) các lĩnh vực văn hoá xã hội và đặc biệt là sau 7 năm thực hiện Nghị quyết 05/2005/NQ-CP của Chính phủ về đẩy mạnh XHHGD, TP. HCM đã đạt đƣợc những thành tựu hết sức cơ bản và vững chắc. 1.1. Huy động được các nguồn lực của các ngành, các cấp, các tổ chức kinh tế - xã hội và cá nhân để phát triển giáo dục - đào tạo Trong những năm qua, TP. HCM đã huy động đƣợc nguồn lực to lớn của xã hội để chăm lo cho sự nghiệp giáo dục. Số trƣờng và quy mô phát triển các trƣờng ngoài công lập không ngừng tăng lên về số lƣợng, đƣợc củng cố về chất lƣợng, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập của con em nhân dân. Sự phát triển về số lƣợng trƣờng, mở rộng quy mô từng trƣờng đã nói lên nhu cầu học tập của xã hội, đòi hỏi các nhà trƣờng không ngừng đổi mới công tác quản lí, đổi mới hoạt động dạy học, nâng cao chất lƣợng đào tạo để tồn tại và phát triển. Mức đầu tƣ cho giáo dục của TP. HCM đƣợc tăng lên hàng năm đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho các trƣờng công lập khu vực ngoại thành, vùng sâu, vùng xa; thực hiện miễn, giảm học phí và các khoản đóng góp cho đối tƣợng chính sách, ngƣời nghèo, thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục. Cơ sở vật chất, trƣờng lớp đƣợc xây mới, sửa chữa, nâng cấp, mở rộng hàng năm; trang thiết bị dạy học đƣợc bổ sung, tăng cƣờng (cả trƣờng công lập và ngoài công lập) góp phần quan trọng trong đổi mới giáo dục phổ thông nói chung, đổi mới phƣơng pháp dạy học nói riêng nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo của nhà trƣờng, chất lƣợng giáo dục toàn diện cho học sinh. Năm 2011, nhân dân Thành phố (TP) đã đóng góp hơn 2.925 tỉ đồng cho giáo dục. Đây là một nguồn lực đặc biệt có ý nghĩa quan trọng trong khi ngân sách của Nhà nƣớc chi cho giáo dục còn có hạn. Qua thống kê chƣa đầy đủ, có thể thấy, nếu ngân sách đầu tƣ 1 triệu đồng/học sinh/năm thì các hoạt động XHHGD đã góp phần hơn 50% của ngân sách đó. 1.2. Tăng cường quan hệ của nhà trường với gia đình và xã hội; huy động trí tuệ nguồn lực của toàn ngành, toàn xã hội vào việc đổi mới nội dung, chương trình, thực hiện giáo dục toàn diện Sự nghiệp XHHGD ở TP. HCM đã tăng cƣờng mối quan hệ giữa các lực lƣợng giáo dục gia đình, nhà trƣờng và xã hội. Cùng với nhà trƣờng, gia đình và xã hội không chỉ là những môi trƣờng, lực lƣợng giáo dục mà còn là nơi cung ứng nguồn lực rất quan trọng để phát triển giáo dục. Nếu không có XHHGD thì không thể 93 có hoạt động bán trú chất lƣợng ở các trƣờng mầm non hiện nay và cũng không thể đáp ứng nhu cầu gửi con bán trú học 2 buổi/ngày của phụ huynh học sinh tiểu học, trung học cơ sở (THCS). Ngoài sự đóng góp của nhân dân, của phụ huynh học sinh, các lực lƣợng xã hội đã tích cực chăm lo hỗ trợ nhà trƣờng trong các hoạt động khác. Hội đồng Giáo dục Quận, Huyện, Ban đại diện cha mẹ học sinh đã cùng các đoàn thể xã hội, phụ huynh học sinh luôn luôn phối hợp cùng nhà trƣờng, bằng những việc làm thiết thực, góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh nhƣ: tổ chức cho học sinh đi tham quan bảo tàng, dã ngoại, thăm nom chăm sóc các gia đình thƣơng binh liệt sĩ, Mẹ Việt Nam anh hùng, trƣờng trẻ mồ côi, khuyết tật, giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, khám sức khỏe, tổ chức và kiểm soát bếp ăn bán trú 1.3. Đa dạng hoá và tạo sự tác động lẫn nhau giữa các loại hình giáo dục Nghị quyết 90/CP (1997), Nghị định 73/1999/NĐ- CP (1999), Quyết định 39/2001/QĐ-BGD&ĐT (2001), Nghị quyết 05/2005/NQ-CP (2005) và các văn bản pháp quy khác đã đề ra chủ trƣơng và tạo điều kiện pháp lí cho việc thành lập các cơ sở giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) và dạy nghề ngoài công lập trên địa bàn TP. HCM. Việc đa dạng hoá các loại hình giáo dục không chỉ đáp ứng đủ chỗ học cho con em nhân dân (trung học phổ thông (THPT) công lập trong những năm gần đây chỉ thu hút đƣợc trên 80% học sinh tốt nghiệp THCS vào học) mà còn đáp ứng các dịch vụ giáo dục cao (cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại, sĩ số thấp,) cũng nhƣ nhu cầu chuyên biệt trong việc quản lí, giáo dục học sinh Bên cạnh đó, việc đa dạng hoá các loại hình giáo dục còn làm xuất hiện mô hình giáo dục mang tính quốc tế (cơ sở vất chất tốt; trang thiết bị hiện đại; đội ngũ giáo viên có trình độ, năng lực; sĩ số học sinh thấp; nội dung giáo dục tiên tiến; phƣơng pháp giảng dạy tiên tiến,) Hiện nay, toàn TP có 650 trung tâm văn hoá ngoài giờ, 333 trƣờng Mầm non tƣ thục, 5541 nhóm trẻ gia đình, 34 trƣờng tiểu học, 4 trƣờng THCS, 85 trƣờng THPT tƣ thục, 32 trƣờng quốc tế và các trƣờng có yếu tố nƣớc ngoài 1.4. Ban hành cơ chế chính sách cụ thể, khuyến khích và quy định trách nhiệm các ngành, địa phương, các tổ chức kinh tế - xã hội và người sử dụng lao động tham gia xây dựng trường, hỗ trợ kinh phí cho người học, thu hút nhân lực được đào tạo và giám sát các hoạt động giáo dục Trong những năm qua, trên cơ sở các văn bản về XHHGD của Chính phủ và Bộ GD&ĐT, TP đã ban hành các cơ chế chính sách cụ thể để đẩy mạnh sự nghiệp XHHGD trên địa bàn. TP. HCM đã khuyến khích thành lập các cơ sở GD&ĐT và dạy nghề ngoài công lập; chuyển một số cơ sở công lập sang loại hình ngoài công lập; khuyến khích việc hợp tác, liên kết đào tạo với các cơ sở đào tạo có chất lƣợng cao của nƣớc ngoài. TP cũng đã có nhiều chính sách trợ cấp học phí, học bổng cho học sinh giáo dục phổ cập, cho ngƣời học là đối tƣợng chính sách, những ngƣời ở những địa bàn còn khó khăn, những ngƣời nghèo và những ngƣời học xuất sắc, không phân biệt học ở trƣờng công lập hay ngoài công lập. Ngoài ra, TP cũng đã ban hành các quy định trách nhiệm đối với các ngành, địa phƣơng, các tổ chức kinh tế - xã hội và ngƣời sử dụng lao động tham gia xây dựng nhà trƣờng, hỗ trợ kinh 94 phí cho ngƣời học, thu hút nhân lực đƣợc đào tạo và giám sát các hoạt động giáo dục. 2. NHỮNG KHÓ KHĂN, BẤT CẬP TRONG THỰC HIỆN XHHGD Ở TP. HỒ CHÍ MINH Tuy là địa phƣơng đi đầu cả nƣớc trong lĩnh vực XHHGD nhƣng TP. HCM vẫn còn phải giải quyết hàng loạt vấn đề đặt ra từ nhận thức của ngƣời dân đến công tác định hƣớng, quy hoạch, tiến trình thực hiện. Vì thế, bên cạnh những kết quả đạt đƣợc vừa nêu, công tác XHHGD ở TP. HCM vẫn còn những khó khăn, bất cập sau đây: - Việc định hƣớng phát triển, quy hoạch và chỉ đạo thực hiện theo Nghị quyết 05/2005/NQ-CP chƣa đƣợc đầu tƣ đúng mức và chƣa thực sự quan tâm chỉ đạo thực hiện một cách quyết liệt. - Các Sở, Ban ngành chƣa tích cực tham mƣu cho Thành ủy và Ủy ban nhân dân thành phố về việc triển khai thực hiện Nghị quyết 05/2005/NQ-CP của Chính phủ nên nhận thức của các cấp ủy và của các địa phƣơng chƣa đầy đủ, dẫn đến việc tổ chức thực hiện XHHGD ở các địa phƣơng còn lúng túng. - Về nhận thức vẫn còn không ít những suy nghĩ, thói quen bao cấp, chƣa thích ứng với cơ chế XHH, thói quen bao cấp vẫn còn ảnh hƣởng nặng trong một bộ phận lãnh đạo ngành, trong một số cơ sở công lập. - Loại hình, cách thức xã hội hoá rất đa dạng, linh hoạt, nhƣng nhiều chính sách, chế độ, cung cách quản lí chƣa thật sự tƣơng thích; một số mô hình giáo dục cần phải tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện (ví dụ nhƣ trƣờng chất lƣợng cao, trƣờng quốc tế, trƣờng công lập tự chủ tài chính). - Mức học phí của các trƣờng ngoài công lập hiện đang là rào cản lớn nhất đối với việc thực hiện XHHGD. 3. PHƢƠNG HƢỚNG TIẾP TỤC ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC XHHGD Ở TP. HỒ CHÍ MINH Để tiếp tục đẩy mạnh công tác XHHGD ở TP. HCM trong thời gian tới, cần xác định rõ các định hƣớng sau: - Phải nhận thức sâu sắc XHHGD là một truyền thống tốt đẹp vốn có từ ngàn xƣa của dân tộc ta; XHHGD không phải là một giải pháp tình thế khi đầu tƣ của Nhà nƣớc cho giáo dục còn hạn hẹp mà đây là một quan điểm giáo dục, khi xem giáo dục là sự nghiệp của toàn dân, toàn xã hội. - Phải đặt XHHGD trong hệ thống các hoạt động chung của nền giáo dục, trong mối quan hệ khăng khít với các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của TP; bao gồm nhiều việc làm và mang tính chất đồng bộ. - Thực hiện XHHGD phải tạo ra đƣợc phong trào toàn dân đi học, toàn dân tự học, tự nâng cao trình độ văn hoá của mình, góp phần nâng cao trình độ dân trí của TP. - XHHGD phải gắn liền với việc xây dựng xã hội học tập trên địa bàn TP; huy động các đoàn thể, tổ chức xã hội nghề nghiệp tham gia mở các khoá đào tạo, phổ biến, nâng cao kiến thức cho mọi tầng lớp nhân dân. - XHHGD phải đặt dƣới sự lãnh đạo tuyệt đối và toàn diện của các cấp ủy Đảng, sự quản lí của các cấp chính quyền trên địa bàn thành phố. XHHGD là một trong những quan điểm giáo dục cơ bản của Đảng ta. Quán triệt quan điểm này, TP. HCM đã đạt đƣợc nhiều thành tựu nhƣng vẫn còn nhiều khó khăn cần tháo gỡ để tiếp tục đẩy mạnh công tác XHHGD trong giai đoạn hiện nay. 95 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Đảng cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội. 2. Nghị quyết 05/2005/NQ-CP, ngày 18/4/2005 của Chính phủ Về đẩy mạnh xã hội hoá các hoạt động giáo dục, y tế, văn hoá và thể dục, thể thao. 3. Huỳnh Tiểu Phụng, “Một số giải pháp đẩy mạnh XHHGD ở nƣớc ta hiện nay”, Tạp chí Đại học Sài Gòn, số 6/2011. * Nhận bài 28/3/2012. Sửa chữa xong 7/4/2012. Duyệt đăng 11/4/2012.
Tài liệu liên quan