Chương 5 Ảnh hưởng sinh học của độc chất

¾Rất nhiều độc chất có khả năng liên kết với protein ¾Một số chất có vừa có khả năng tan trong albumin vừa có khả năng tan trong lipoprotein ¾Các độc chất thường không có khả năng ion hóa và dễ hòa tan trong lipid

pdf21 trang | Chia sẻ: lylyngoc | Lượt xem: 1148 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Chương 5 Ảnh hưởng sinh học của độc chất, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ẢÛNH HƯỞÛNG SINH HỌÏC CỦÛA ĐỘÄC CHẤÁT Chương 5 TS. Lê Quốc Tuấn Khoa Môi trường và Tài nguyên Đại học Nông Lâm Tp.HCM ẢÛnh hưởûng độäc chấát đốái vớùi sinh vậät 9Tác động lên các quá trình trao đổi chất của sinh vật 9Gây rối loạn chức năng 9Oxi hóa lipid và màng tế bào 9Gây đột biến, ung thư, di truyền, sinh sản… Cáùc quáù trình vậän chuyểån vàø chuyểån hóùa độäc chấát trong cơ thểå sinh vậät Hấp thu Phân tán Các con đường vận chuyển độc chất trong cơ thể Phơi nhiễm Hít thở Da Hệ tiêu hóaPhổi Nang khí Khí thải Máu và hệ thống lim phô (màng sinh chất) Dịch ngoại bào Tích lũy trong mỡ, xương, các mô Thận Bài tiết Tiểu tiện Loại thải Miệng Sựï vậän chuyểån vàø chuyểån hóùa độäc chấát trong tếá bàøo Độc chất Các bào quan Màng tế bào Phơi nhiễm Tế bào chất Hấp thu Vận chuyển Khử độc Loại thải Tích lũy Quá trình hấp thu, vận chuyển và loại thải độc chất liên quan đến rất nhiều loại màng khác nhau Các loại màng khác nhau trong tế bào Màng tế bào Tế bào chất Trung thể Thể golgi Nhân Lysosome Ty thể Mạng lưới nội chất Ribosome Mạng lưới nội chất Thể nhân Màng nhân Lổ nhân Cấu trúc màng tế bào Nguồn: Singer and Nicolson, 1972. Science 175:720 Tính chấát củûa màøng zThành phần lipid màng cho phép sự vận chuyển các hợp chất qua màng zCác cấu thành khác của màng cũng có thể di chuyển trên màng zĐộ lỏng và độ thấm của màng phụ thuộc vào cấu thành, tính chất hóa sinh và lý sinh của màng Cơ chếá vậän chuyểån ① Thẩm thấu bị động: Thấm qua màng bởi sự chênh lệch nồng độ ② Lọc: Thấm qua các lổ trên màng ③ Vận chuyển đặc biệt: Nhờ các chất mang ④ Thực bào: Nuốt các chất bằng sự thay đổi hình dạng của màng Có 4 cách mà các phân tử nhỏ có thể vận chuyển qua màng: Cơ chếá vậän chuyểån (1) (2) (3) (4) Vận chuyển thụ động Vận chuyển chủ động Cáùc đặëc tính lýù hóùa liênâ quan đếán sựï thẩåm thấáu ① Hình dạng và kích thước phân tử ② Độ thấm tại vị trí hấp thụ ③ Độ ion hóa ④ Tính tan trong lipid của các chất mang điện và không mang điện ẢÛnh hưởûng củûa độäc chấát lênâ hệä hôâ hấáp Sựï thẩåm thấáu độäc chấát qua hệä tiêuâ hóùa Sựï thẩåm thấáu độäc chấát qua da Giữa các tế bào Xuyên qua TB Qua lổ chân lông Qua tuyến mồ hôi Sựï phânâ táùn độäc chấát 9Quá trình phân tán độc chất đến các mô phụ thuộc vào tính chất hóa lý của độc chất 9Là một quá trình vận chuyển thuận nghịch các độc chất giữa máu và các mô, giữa nội bào và ngoại bào. 9Có sự thẩm thấu các chất qua màng 9 Sự liên kết độc chất với protein 9Quá trình đào thải (bài tiết, chuyển hóa sinh học) cũng xảy ra đồng thời để loại thải các chất từ máu cũng như từ các cơ quan. Liênâ kếát vớùi protein ¾Rất nhiều độc chất có khả năng liên kết với protein ¾Một số chất có vừa có khả năng tan trong albumin vừa có khả năng tan trong lipoprotein ¾Các độc chất thường không có khả năng ion hóa và dễ hòa tan trong lipid Sự phân bố các chất diệt côn trùng trong albumin và trong lipoprotein Phần trăm phân bố LDL LDL HDL Th ư ù t ư ï c a ù c b ư ơ ù c c h u y e å n h o ù a đ o ä c c h a á t Phơi nhiễm Hấp phụ tại các lối đi vào Phân phối đến cơ thể Đồng hóa để trở nên độc hơn Đồng hóa để giảm độc Đồng hóa để kết nối sản phẩm Phân phối Bài tiết Phục hồi và sửa chữa Tương tác với các cao phân tử (Protein, DNA, RNA, các tiếp nhận, ...) Ảnh hưởng độc (Di truyền, ung thư, sinh sản, đột biến, ...) Tàøi liệäu tham khảûo Chapter 6 Absorption and distribution of toxicants (A Textbook of Modern Toxicology) Chuyênâ đềà 1. Nộp file word trước buổi học vào tuần tới 2. Báo cáo powerpoint vào buổi học tuần tới 3. Mỗi nhóm báo cáo 5 phút, 5 phút hỏi và trả lời