Lập kế hoạch khuyến nông thôn, bản

1. Mục tiêu Lập kế hoạch khuyến nông thôn bản nhằm để: • Nêu đ-ợc các yêu cầu về khuyến nông-khuyến lâm của ng-ời dân tại thôn bản • Xác định và thống nhất đ-ợc mục tiêu và những hoạt động cụ thể về khuyến nông khuyến lâm tại thôn bản • Xác lập đ-ợc vai trò và trách nhiệm của ng-ời dân, của tổ chức khuyến nông-khuyến lâm trong việc thực hiện hoạt động và hỗ trợ ng-ời dân trong các hoạt động khuyến nông-khuyến lâm tại thôn bản.

pdf9 trang | Chia sẻ: tranhoai21 | Lượt xem: 2877 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Lập kế hoạch khuyến nông thôn, bản, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
40 Bài 3: Lập kế hoạch khuyến nông thôn, bản 1. Mục tiêu Lập kế hoạch khuyến nông thôn bản nhằm để: • Nêu đ−ợc các yêu cầu về khuyến nông-khuyến lâm của ng−ời dân tại thôn bản • Xác định và thống nhất đ−ợc mục tiêu và những hoạt động cụ thể về khuyến nông khuyến lâm tại thôn bản • Xác lập đ−ợc vai trò và trách nhiệm của ng−ời dân, của tổ chức khuyến nông-khuyến lâm trong việc thực hiện hoạt động và hỗ trợ ng−ời dân trong các hoạt động khuyến nông-khuyến lâm tại thôn bản. Lập kế hoạch khuyến nông thôn, bản là đề ra cơ sở và những quyết định để thực hiện các hoạt động khuyến nông- khuyến lâm tại thôn, bản. 41 2. Ph−ơng pháp lập kế hoạch khuyến nông thôn bản 2.1. Vì sao sử dụng ph−ơng pháp cùng tham gia trong việc lập kế hoạch khuyến nông thôn bản? • Ph−ơng pháp cùng tham gia trong lập kế hoạch khuyến nông thôn bản là một ph−ơng pháp tiếp cận có hiệu quả để vận động, khuyến khích ng−ời dân tham gia đông đảo và có trách nhiệm cao vào quá trình xây dựng kế hoạch khuyến nông khuyến lâm tại thôn bản. • Kế hoạch khuyến nông đ−ợc xây dựng dựa vào ng−ời dân là cơ sở để các cơ quan khuyến nông đ−a ra cơ cấu hỗ trợ thích hợp. Sơ đồ d−ới đây thể hiện ph−ơng pháp lập kế hoạch có ng−ời dân tham gia: Kế hoạch và tổ chức hỗ trợ từ các cấp xuống ng−ời dân và cộng đồng Lập kế hoạch (Cơ cấu yêu cầu) Thôn, bản Cơ cấu hỗ trợ Hệ thống lập kế hoạch từ d−ới lên Tỉnh Huyện Xã 42 2.2. Yêu cầu của lập kế hoạch khuyến nông thôn bản có ng−ời dân tham gia Trong quá trình xây dựng kế hoạch khuyến nông thôn bản phải đảm bảo: 9 Giúp ng−ời dân và cộng đồng đánh giá đ−ợc thực trạng của thôn bản (bao gồm những tiềm năng, thuận lợi - những khó khăn, cản trở, và những cơ hội - những thách thức) 9 Giúp ng−ời dân và cộng đồng nêu và đề xuất đ−ợc các mong muốn phát triển, các kết quả cuối cùng cần đạt đ−ợc trong một thời hạn nhất định (kế hoạch dài hạn và ngắn hạn) 9 Giúp ng−ời dân và cộng đồng thảo luận để xác định các hoạt động khuyến nông khuyến lâm thích hợp để đạt đ−ợc mục tiêu đã đề ra trên cơ sở những khả năng phù hợp của cộng đồng thôn bản cùng với sự hỗ trợ của các tổ chức, cơ quan nhà n−ớc. 2.3 Ai tham gia lập kế hoạch khuyến nông thôn bản? 9 Tr−ởng thôn 9 Nhóm khuyến nông thôn bản 9 Toàn thể ng−ời dân trong cộng đồng thôn bản. Nhiệm vụ của khuyến nông viên xã (hoặc thôn, bản) là cùng với Tr−ởng thôn (và các tổ chức đoàn thể trong thôn) khuyến khích ng−ời dân trong cộng đồng tham gia lập kế hoạch khuyến nông. 43 3. Các b−ớc tiến hành trong lập kế hoạch khuyến nông thôn bản B−ớc 1. Chuẩn bị • Thu thập các số liệu cơ bản có liên quan đến xây dựng kế hoạch khuyến nông thôn bản. • Chuẩn bị cho cuộc họp toàn thôn bản: Cán bộ khuyến nông cùng với Tr−ởng thôn thảo luận các nội dung cần thiết cho cuộc họp thôn, bản. Bao gồm: - Thời gian, địa điểm cuộc họp và nội dung cuộc họp thôn (một số định h−ớng hoặc các dự kiến cho tiến trình xây dựng kế hoạch. Giải thích ý nghĩa, mục đích, tầm quan trọng của lập kế hoạch và sự tham gia của mọi ng−ời trong cộng đồng). - Phân công ng−ời trình bày nội dung tr−ớc cuộc họp thôn bản. Cần l−u ý nội dung trình bày phải thật ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu. • Tổ chức họp dân trong thôn, bản Họp dân là một công việc quan trọng trong xây dựng, đánh giá kế hoạch. Nh−ng nó chỉ trở thành công cụ hữu ích khi phát huy đ−ợc tính dân chủ, tập hợp đ−ợc nhiều ý kiến đóng góp của ng−ời tham dự. Vì vậy vai trò của ng−ời điều hành cuộc họp rất quan trọng. Làm sao thu hút, khuyến khích ng−ời tham dự đóng góp đ−ợc nhiều ý t−ởng, cung cấp đ−ợc nhiều thông tin và phải có khả năng xử lý các tình huống để làm cho cuộc họp không căng thẳng. Đó cũng là lý do vì sao phải có sự chuẩn bị chu đáo tr−ớc khi tổ chức cuộc họp. Ng−ời chủ trì cuộc họp phải có thái độ tôn trọng mọi ý kiến của các thành viên tham dự, kể cả những ý kiến trái ng−ợc, không tỏ ý khó chịu khi có những ý kiến nhận xét, phê phán. Và phải biết khuyến khích những ng−ời ít tham gia nh− phụ nữ, dân tộc hoặc những ng−ời mà tr−ớc nay ít đ−ợc cộng đồng quan tâm. 44 B−ớc 2: Đánh giá thực trạng thôn, bản B−ớc 3. Xây dựng mục tiêu 9 Toàn nhóm tập trung thảo luận để xác định mục tiêu 9 Cán bộ khuyến nông đ−a ra các gợi ý cho nhóm thảo luận 9 Có thể có rất nhiều mục tiêu đ−ợc đ−a ra, th− ký nhóm ghi chép lại 9 Nếu có nhiều mục tiêu thì nên dùng ph−ơng pháp so sánh cặp đôi để xác định thứ tự −u tiên tìm ra mục tiêu nào cần thực hiện tr−ớc. 9 Chia thành nhóm nhỏ 4-5 ng−ời, mỗi nhóm thu thập và phân tích một nội dung. Thông tin về các nội dung trên do thành viên trong nhóm và những ng−ời dân trong cộng đồng cung cấp, càng có nhiều ng−ời cung cấp, bổ sung thông tin thì mức độ tin cậy càng cao. Sau đó nhóm thảo luận và thống nhất ý kiến, ghi chép thành tài liệu 9 Công cụ đ−ợc sử dụng trong đánh giá hiện trạng thôn bản là biểu đồ, sơ đồ, sa bàn, lịch thời vụ....tuỳ theo mục đích và nội dung cần đánh giá mà lựa chọn và sử dụng công cụ thích hợp, trên nguyên tắc là làm sao có thông tin chính xác và nhiều ng−ời trong cộng đồng quan tâm đến nội dung đánh giá. Ví dụ: để đánh giá về thực trạng sử dụng đất của thôn bản có thể tổ chức đi vẽ lát cắt, hoặc để đánh giá về thực trạng sản xuất nông lâm nghiệp của thôn bản có thể dùng công cụ lịch thời vụ... 9 Cán bộ khuyến nông tập hợp kết quả của các nhóm làm cơ sở cho thảo luận xây dựng mục tiêu và giải pháp của kế hoạch. 45 Ví dụ: Thuỷ lợi Giống lúa Nuôi lợn Cây Ă.quả T.S. điểm Thứ Tự 1.Thuỷ lợi 0 4 2.Giống lúa 3 1 3.Nuôi lợn 1 3 4.Cây Ă.quả 2 2 Nh− ví dụ trên, lúc đầu chúng ta xếp thứ tự từ thuỷ lợi đến cây ăn quả, nh−ng sau khi so sánh thì có kết quả nh− bảng trên: −u tiên số 1 là giống lúa, đến cây ăn quả và cuối cùng là thuỷ lợi. Ví dụ về mục tiêu kế hoạch phát triển của một thôn Mục tiêu chung: Phấn đấu đến năm 2001 xoá toàn bộ hộ đói, giảm 60% hộ nghèo Mức thu nhập bình quân đầu ng−ời về l−ơng thực 350 kg/năm Mức thu nhập bình quân đầu ng−ời về giá trị thu nhập 1,5 triệu/năm Mức tăng dân số: 1,2 % 100% trẻ em đ−ợc đi học Hoàn thiện hệ thống thuỷ lợi, giao thông phát triển, có điện sinh hoạt. Mục tiêu năm 1997: -Phủ xanh 15 ha đất trống đồi trọc -Xây dựng h−ơng −ớc bảo vệ rừng -Gieo cấy 18 ha lúa bằng giống lai tạp giao và gieo trồng 12 ha ngô vụ đông - Trồng 5 ha cây ăn quả -100% số hộ đ−ợc tập huấn về kỹ thuật thâm canh lúa, kỹ thuật trồng ngô vụ đông, kỹ thuật chăn nuôi lợn, gia cầm 46 B−ớc 4: Xây dựng nội dung hoạt động cho năm kế hoạch (các giải pháp nhằm đạt đ−ợc mục tiêu) Ví dụ: Kế hoạch hoạt động khuyến nông thôn A năm 2001 Hoạt động Khối l−ợng Thời gian thực hiện Địa điểm Ng−ời thực hiện Hỗ trợ từ bên ngoài Tập huấn giống lúa 40 hộ 20 -1 - 01 Hội tr−ờng thôn Các hộ trồng lúa Cán bộ KN huyện Tập huấn cây ăn quả 20 hộ 21- 1- 01 Cây Ă.quả Các hộ trồng Cây Ă.quả Cán bộ KN huyện Khi hoàn tất công việc, nhóm công tác báo cáo kết quả tr−ớc hội nghị toàn thôn để mọi ng−ời trong cộng đồng tham gia đóng góp ý kiến. Nếu có những ý kiến bổ sung, cần đ−a vào kế hoạch cho phù hợp với nguyện vọng của toàn dân. 9 Căn cứ vào thứ tự −u tiên của các mục tiêu đã đ−ợc xác định, toàn nhóm tập trung thảo luận nội dung và các hoạt động thực hiện trong năm kế hoạch. Đây đ−ợc coi là giải pháp thực hiện kế hoạch vì vậy cần có sự thảo luận kỹ trong nhóm tr−ớc khi đ−a ra hội nghị toàn thôn. 9 Tr−ớc khi đ−a ra các giải pháp nhằm thực hiện nội dung nào đó, cần phân tích kỹ trong nhóm để trả lời đ−ợc câu hỏi: Tại sao phải tập trung giải quyết vấn đề đó? Liệu đó có phải là mấu chốt của vấn đề mà thôn, bản cần tập trung để thực hiện hay không? Và sau khi thực hiện có làm thay đổi cuộc sống ng−ời dân thôn, bản không? 47 B−ớc 5. Thẩm định Bản kế hoạch của thôn bản sau khi đã có ý kiến đóng góp của ng−ời dân, đ−ợc nhóm công tác hoàn thiện và gửi về trạm khuyến nông huyện. Trạm khuyến nông huyện có trách nhiệm xem xét và phê duyệt, những vấn đề cần sửa đổi Trạm sẽ thảo luận và giải thích với thôn để đ−a kế hoạch vào hoạt động. 4. Kế hoạch hàng tháng Kế hoạch hàng tháng (hoặc quý) cần phải đ−ợc xây dựng trên cơ sở bản kế hoạch năm đã đ−ợc phê duyệt. Nhiệm vụ của khuyến nông viên thôn, bản là phải xây dựng nên bản kế hoạch hoạt động hàng tháng để tổ chức nông dân tham gia thực hiện. Việc xây dựng kế hoạch tháng cũng tuân theo những câu hỏi: Làm gì ? Làm khi nào? Ai sẽ tham gia? Và làm nh− thế nào ? Các nguồn lực ( Lao động, vật t−, tiền vốn...) cũng cần đ−ợc tính toán theo nhu cầu của từng hoạt động. Cần phân biệt rõ đâu là do dân bản đóng góp, đâu là do nhà n−ớc hoặc các tổ chức từ bên ngoài cộng đồng hỗ trợ. Nhấn mạnh tầm quan trọng của của kế hoạch hàng tháng bởi nó là một công cụ rất quan trọng giúp cán bộ khuyến nông và ban quản lý thôn, bản tổ chức, điều hành dân bản tham gia thực hiện kế hoạch. Nó cũng là cơ sở giúp cho các tổ chức và cơ quan nhà n−ớc điều phối vật t− và kỹ thuật một cách đầy đủ và kịp thời để tạo điều kiện cho thôn, bản thực hiện tốt các hoạt động của mình. 48 Khi xây dựng kế hoạch hoạt động hàng tháng ban quản lý thôn, bản nên cân nhắc những điều sau: 1. Tháng này sẽ làm những công việc gì? 2. Ai sẽ tham gia? 3. Cần đến những điều kiện và những nguồn lực gì để thực hiện những công việc đó? 4. Dựa vào tiêu chuẩn gì để biết chắc rằng những công việc đó đã đ−ợc hoàn thành. D−ới đây là thí dụ về kế hoạch hoạt động tháng. Kế hoạch tháng 1-2001, thôn A Thời gian Các hoạt động Tuần 1 Tuần 2 Tuần 3 Tuần 4 1 Họp thôn phổ biến kế hoạch -- 2 Xây dựng nhóm sở thích --------- 3 Tập huấn cây ăn quả ----------- 4 Tham quan mô hình