Linux căn bản

Linux là hệ điều hành. Về mặt nguyên tắc hệ điều hành cũng là một phần mềm, nhưng là một phần mềm đặc biệt – được dùng để quản lý, điều phối các tài nguyên của hệ thống (bao gồm cả phần cứng và các phần mềm khác). Linux còn được gọi là Open Source UNIX (OSU), UNIX-like Kernel, bản sao của hệ điều hành UNIX. Linux do Linus Torvalds, một sinh viên tại trường Đại Học ở Helsinki (Phần Lan) phát triển dựa trên hệ điều hành Minix, một hệ điều hành có cấu trúc tương tự UNIX với các chức năng tối thiểu được dùng để dạy học. Hiện nay, Linux là một hệ điều hành với mã nguồn mở (Open Source) và miễn phí (free) dưới bản quyền của tổ chức GNU (Gnu’s Not Unix). Khởi đầu, Linux được thiết kế để hoạt động trên nền tảng của kiến trúc i386 Intel với khả năng đa tác vụ (multitasking). Tuy nhiên ngày nay, Linux đã có các phiên bản trên các họ chip khác chẳng hạn như chip Alpha. Linux có nguyên lý hoạt động tương tự hệ điều hành UNIX (UNIX-like). Mặc dù Linux không phải là UNIX nhưng người ta vẫn xem Linux như là phiên bản UNIX trên PC (PC version of UNIX OS). Do là UNIX-like nên Linux có đầy đủ tất cả các đặc tính của UNIX. Ngoài ra nó còn hỗ trợ thêm một số tính năng mà trên UNIX không có.

pdf162 trang | Chia sẻ: longpd | Lượt xem: 2839 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Linux căn bản, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Linux Fundamentals & Lan management Tài liệu dành cho học viên VSIC Education Corporation Trang 1 Mục Lục Chương 1 Giới thiệu về Linux ............................................................. 6  Linux là gì ? ............................................................................................................................ 6  Lịch sử của Linux ................................................................................................................... 6  Xuất xứ, tiến trình tiến hóa và một số đặc trưng của hệ điều hành UNIX ......................... 6  Sự ra đời Linux ................................................................................................................... 8  Free Software Foundation và GNU ................................................................................... 9  Đặc điểm chính của Linux .................................................................................................... 10  Các bản phân phối Linux ...................................................................................................... 11  Chương 2 Cài đặt Linux ..................................................................... 12  Yêu cầu phần cứng ............................................................................................................... 12  Cài đặt Fedora 7 .................................................................................................................... 12  Chương 3 Thao tác với hệ thống ........................................................ 24  Đăng nhập ............................................................................................................................. 24  Thoát khỏi hệ thống .............................................................................................................. 25  Khởi động lại hệ thống ......................................................................................................... 26  Các chế độ khởi động ........................................................................................................... 27  Xem và thiết đặt ngày, giờ .................................................................................................... 28  Xem lịch ............................................................................................................................... 30  Xem thông tin hệ thống ........................................................................................................ 31  Chương 4 Sử dụng Shell .................................................................... 32  Tìm hiểu về shell .................................................................................................................. 32  Sử dụng lệnh trong Linux ..................................................................................................... 32  Giới thiệu việc dùng lệnh trong Linux ............................................................................. 32  Một số quy ước khi viết lệnh ............................................................................................ 34  Làm đơn giản thao tác gõ lệnh ......................................................................................... 36  Một số phím đặc biệt khi gõ lệnh ..................................................................................... 37  Các kí hiệu mô tả nhóm file và cơ chế mồi lệnh .............................................................. 38  Các trang Man .................................................................................................................. 40  Biến môi trường .................................................................................................................... 41  Chương 5 Quản lý tiến trình .............................................................. 42  Lệnh ps ................................................................................................................................. 42  Lệnh fg và lệnh bg ................................................................................................................ 43  Hủy tiến trình với lệnh kill ................................................................................................... 45  Xem cây tiến trình với lệnh pstree ........................................................................................ 46  Lệnh thiết đặt lại độ ưu tiên của tiến trình ............................................................................ 48  Chương 6 Sử dụng phân vùng đĩa và hệ thống file. ........................... 49  Tổng quan về hệ thống file ................................................................................................... 49  Hỗ trợ nhiều hệ thống File .................................................................................................... 50  Kiến trúc nội tại của hệ thống file ........................................................................................ 51  Inode ................................................................................................................................. 51  Siêu khối ........................................................................................................................... 52  Tạo phân vùng và hệ thống File ........................................................................................... 52  Các kiểu phân vùng .......................................................................................................... 52  Sử dụng fdisk .................................................................................................................... 52  Tạo hệ thống file với mkfs................................................................................................ 53  Kiểm tra hệ thống file ....................................................................................................... 54  Mount (lắp) và umount (tháo) hệ thống file ..................................................................... 54  Linux Fundamentals & Lan management Tài liệu dành cho học viên VSIC Education Corporation Trang 2 Chương 7 Quản lý file và thư mục ..................................................... 56  Giới thiệu ............................................................................................................................. 56  Các thư mục hệ thống .......................................................................................................... 56  Quản lý quyền trên file và thư mục trên Linux .................................................................... 57  Các quyền truy cập file/thư mục ...................................................................................... 57  Thay đổi quyền sở hữu file, thư mục ............................................................................... 58  Thay đổi nhóm sử dụng file/thư mục ............................................................................... 58  Xác định quyền truy cập .................................................................................................. 59  Thay đổi quyền truy cập file/thư mục .............................................................................. 60  Các chú ý đặc biệt trên các quyền thư mục ...................................................................... 60  Thiết lập các quyền truy cập file mặc định ...................................................................... 61  Làm việc với các file và các thư mục .................................................................................. 61  Xem các file và các thư mục ............................................................................................ 61  Chuyển đến thư mục ........................................................................................................ 62  Tạo thư mục ..................................................................................................................... 62  Xác định kiểu file ............................................................................................................. 62  Xem thống kê các quyền của file hay thư mục ................................................................ 62  Sao chép file và thư mục .................................................................................................. 62  Dịch chuyển các file và thư mục ...................................................................................... 63  Xóa các file và thư mục ................................................................................................... 63  Định vị file ....................................................................................................................... 63  Xem nội dung của file ...................................................................................................... 63  Tìm kiếm file .................................................................................................................... 64  Thay đổi nhãn ngày giờ.................................................................................................... 64  Liên kết trong Linux ........................................................................................................ 65  Chương 8 Xử lý văn bản .................................................................... 66  Làm việc với ngõ xuất nhập ................................................................................................. 66  Chuyển hướng (Redirection) ............................................................................................ 66  Ống dẫn (Pipe) ................................................................................................................. 68  Tiện ích tee ....................................................................................................................... 68  Hiệu chỉnh văn bản với bộ lọc ............................................................................................. 69  Sắp xếp file theo hàng ...................................................................................................... 69  Cắt văn bản....................................................................................................................... 70  Dán văn bản ..................................................................................................................... 70  Chuyển đổi ký tự TAB thành ký tự SPACE .................................................................... 70  Định dạng trang ................................................................................................................ 71  Xoá và thay thế ký tự ....................................................................................................... 71  Xem phần đầu file và phần cuối file ................................................................................ 72  Nối nhiều file ................................................................................................................... 72  Chia một file thành nhiều phần ........................................................................................ 72  Hiển thị file dưới các định dạng khác nhau ..................................................................... 73  Hiển thị file theo chiều ngược .......................................................................................... 74  Thêm số dòng vào file ...................................................................................................... 74  Sử dụng grep .................................................................................................................... 75  Chương 9 Cài đặt phần mềm ............................................................. 76  Gói cài đặt ............................................................................................................................ 76  Cài đặt bằng RPM ................................................................................................................ 76  Cài đặt .............................................................................................................................. 76  Gỡ cài đặt ......................................................................................................................... 77  Linux Fundamentals & Lan management Tài liệu dành cho học viên VSIC Education Corporation Trang 3 Quản lý gói ....................................................................................................................... 77  Cài đặt bằng DPKG .............................................................................................................. 77  Cài đặt ............................................................................................................................... 78  Gỡ cài đặt .......................................................................................................................... 78  Cài đặt từ mã nguồn .............................................................................................................. 78  Giải nén ............................................................................................................................ 78  Cài đặt ............................................................................................................................... 78  Tùy biến configure ........................................................................................................... 79  Cài đặt kiểu khác .............................................................................................................. 79  Gỡ cài đặt .......................................................................................................................... 79  Chương 10 Tiến trình khởi động Linux ............................................. 81  Tiến trình khởi động Linux .................................................................................................. 81  Khởi động hệ thống .......................................................................................................... 81  Giai đoạn 1 ....................................................................................................................... 81  Giai đoạn 2 ....................................................................................................................... 82  Kernel ............................................................................................................................... 82  Tiến trình Init .................................................................................................................... 82  Các trình khởi động trên Linux ............................................................................................ 82  LILO ................................................................................................................................. 82  GRUB ............................................................................................................................... 84  Chương 11 X Window System .......................................................... 88  Giới thiệu hệ thống X Window ............................................................................................ 88  Mô hình khách-chủ và tính năng xuyên dụng mạng ............................................................ 88  Chương trình quản lý cho X ................................................................................................. 89  KDE .................................................................................................................................. 89  GNOME ........................................................................................................................... 89  Một số chương trình quản lý X khác ................................................................................ 90  Cấu hình X Window ............................................................................................................. 90  Chương 12 Quản lý người dùng và nhóm người dùng ...................... 95  Tài khoản người dùng ........................................................................................................... 95  Các lệnh cơ bản quản lý người dùng .................................................................................... 95  File /etc/passwd ................................................................................................................ 95  Tạo người dùng với lệnh useradd ..................................................................................... 96  Tạo người dùng thủ công qua file /etc/passwd ................................................................. 97  Thay đổi thuộc tính người dùng ....................................................................................... 98  Xóa bỏ một người dùng (lệnh userdel) ............................................................................. 99  Các lệnh cơ bản liên quan đến nhóm người dùng ................................................................ 99  Nhóm người dùng và file /etc/group ................................................................................ 99  Tạo nhóm người dùng .................................................................................................... 100  Sửa đổi các thuộc tính của một nhóm người dùng ......................................................... 101  Xóa một nhóm người dùng ............................................................................................. 101  Các lệnh cơ bản khác có liên quan đến người dùng ........................................................... 101  Đăng nhập với tư cách một người dùng khác ................................................................. 101  Xác định người dùng đang đăng nhập ............................................................................ 102  Xác định các tiến trình đang được tiến hành .................................................................. 103  Chương 13 Quản lý hệ thống ........................................................... 105  Tìm hiểu về daemon ........................................................................................................... 105  Nhật ký hệ thống ................................................................................................................ 105  Lập lịch công việc .............................................................................................................. 106  Linux Fundamentals & Lan management Tài liệu dành cho học viên VSIC Education Corporation Trang 4 Sử dụng tiện ích at ......................................................................................................... 106  Sử dụng crontab ............................................................................................................. 107  Sao lưu ............................................................................................................................... 108  Sử dụng tar ..................................................................................................................... 108  Sử dụng cpio .................................................................................................................. 109  Sử dụng dd ..................................................................................................................... 109  Sử dụng dump ................................................................................................................ 110  Chương 14 In ấn trên Linux ............................................................. 111  BSD Line Printer Daemon (LPD) ...................................................................................... 111  Common UNIX Printing System (CUPS) .....................