Phân tầng xã hội và di động xã hội

I. Một số khái niệm 1. Khái niệm dị biệt xã hội, bất bình đẳng xã hội 2. Khái niệm phân tầng xã hộI (social stratification) -các loại phân tầng xã hội 3. Khái niệm di dộng xã hội (social mobility) -xã hội đóng/ xã hội mở -đẳng cấp /giai cấp (ví dụ: châu Âu, Nhật, Ấn độ

pdf25 trang | Chia sẻ: tranhoai21 | Lượt xem: 2006 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Phân tầng xã hội và di động xã hội, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Bài 6: Phân tầng xã hội & di động xã hội % phụ nữ chết trong vụ Titanic - 3% phụ nữ mua vé hạng nhất chết - 16 % phụ nữ mua vé hạng hai chết - 45 % phụ nữ mua vé hạng ba chết Bài 6: Phân tầng xã hội & di động xã hội I. Một số khái niệm 1. Khái niệm dị biệt xã hội, bất bình đẳng xã hội 2. Khái niệm phân tầng xã hộI (social stratification) - các loại phân tầng xã hội 3. Khái niệm di dộng xã hội (social mobility) - xã hội đóng/ xã hội mở - đẳng cấp /giai cấp (ví dụ: châu Âu, Nhật, Ấn độ Đẳng cấp: II.Mối töông quan giöõa PTXH vaø CT, VH, KT: - PTXH vaø VH: Vh bieän minh cho PTXH - PTXH & CT: taàng lôùp thoáng trò muoán duy trì ptxh; khaùi nieäm qlöïc vaø tính chính ñaùng cuûa qlöïc theo M. Weber (3 loại hình). - PTXH & KT: khaùc bieät do sôû höõu tö lieäu sx III. Di ñoäng xaõ hoäi trong xaõ hoäi hieän ñaïi - so saùnh dñ trong xhct & xhhñ: dñ cô caáu; di ñoâng kgian; dñ thöïc; dñ noäi/lieân theá heä (xem baûng) IV. Caùc lyù thuyeát giaûi thích veà PTXH A- Lyù thuyeát maùc xít: - ñònh nghóa gc (tr. 134) • Tính phức tạp của hệ thông giai cấp: – Ngoài 2 gc chính, còn những giai cấp trong giai đoạn chuyển tiếp (tàn dư của các loại hình KT-XH trước): ví dụ nông dân – Trong một giai cấp có nhiều tầng lớp: • ví dụ tư sản tài chánh và tư sản công nghiệp; • giữa tiểu thương , tiểu chủ và những nhà tư bản của các xí nghiệp lớn; • trong công nhân: có hạng thất nghiệp dài hạn, thuôc các nhóm thiểu số B- Quan điểm của M. Weber: 1. Ba chiều kích của phân tầng xã hội 2. Ba chiều kích tác động lẫn nhau 3. Ba chiều kích không tác động lẫn nhau 4. Khái niệm về vị trí kinh tế xã hội - ví dụ PTXH ở Mỹ: 4%, 40-45%,30%, 20% - thượng lưu lớp trên: KT, XH, CT (WASP) 5. Ba chiều kích thay đổi theo loại hình xã hội 6. Ứng dụng vào xã hội Việt nam • Quan điểm của Erik Olin Wright (Mỹ): – Theo ông có khía cạnh của kiểm soát lên nguồn lực kinh tế trong tbcn hiện đại giúp xác định những giai cấp: • Kiểm sóat trên đầu tư, vốn tài chánh • Kiểm soát trên tư liệu sản xuất (nhà máy, công xưởng • Kiểm soát trên lực lượng lao động – Giữa 2 giai cấp TB- CN, có tầng lớp viên chức, chuyên viên, mà ông gọi là: contradictory class locations (vị thế giai cấp mâu thuẫn) C. Lý thuyết chức năng 1. PTXH laø caàn thieát: - Nhöõng ngöôøi taøi naêng môùi laøm vieäc - coù nhöõng ngaønh ngheà, coâng vieäc phöùc taïp, caêng thaúng, ñoøi hoûi söï ñaøo taïo 2. Pheâ bình: (+) (-) - Coù nhöõng ngaønh ngheà chæ do quyeàn lôïi cuûa thieåu soá - Coù tính phi lòch söû - Chæ ñuùng treân lyù thuyeát - Khoâng thaáy phaûn chöùc naêng cuûa ptxh D. Lý thuyết tương tác - Không nghiên cứu nguồn gốc của PTXH mà chỉ nghiên cứu biểu hiện PTXH - Tầng lớp bên dưới thường bắt chước tầng lớp trên: một cuộc đuổi chạy - PTXH là luôn thay đổi. - NX: không sâu nhưng cũng cho hiểu được các biểu hiện V. Biến chuyển của PTXH VI. NGHÈO ĐÓI • Một số lý thuyết giải thích nghèo đói: – 1. Lý thuyết “văn hoá nghèo đói” (culture of poverty) Oscar Lewis (1961), Charles Murray (1984): • Do quá trình xhhóa, tin định mệnh,không có tham vọng, không có khát vọng về 1 cuộc sống tốt hơn • Định hướng: chỉ lo cho hiện tại (khác trung lưu lo cho tương lai: lên kế hoạch, tiết kiệm, lao động cực lực) • 2. Nghèo đói do xã hội: sự loại trừ xã hội và phân tầng về cơ cấu: (William Ryan (1976): – Cơ cấu xã hội phân bố nguồn lực không đều, đưa đến nghèo đói (so sánh Mỹ /Anh và Thuỵ điễn/ Nhật). – Xã hội phải có trách nhiệm về sự nghèo đói. – Nghèo đói kô là do khiếm khuyết cá nhân – Nghèo đói không phải là điều kô tránh khỏi – Văn hoá của người nghèo chỉ là hậu quả chứ không phải là nguyên nhân Phân tầng xã hội trên thế giới 20% de la population du monde produisent et consomment 82,7% des richesses 11,7% 1,9% 2,3% 20% de la population du monde se contentent de 1,4% de la richesse Un quintile = 20% = 1.200 millions de personnes sur les quelques 6.000 millions d’humains moins de 1000 de 1000 à 2000 de 2000 à 5000 de 5000 à 10000 de 10000 à 20000 plus de 20000 -Norvège : 36.600 -USA : 35.750 -Canada : 29.480 -Suède : 26.050 -Argentine : 10.880 -Chili : 9.820 -Chine : 4.580 -Indes : 2670 -Burundi : 630 -Sierra Leone : 520 PIB/tête (en US$, 2004, PNUD) Nghèo đói - VNam Tỷ lệ nghèo đói theo vùng (theo chuẩn của LHQ) 97-98 01-02 03-04 Cả nước 37,4 28,9 24,1 Theo vùng: Đồng bằng sông Hồng 28,7 22,6 21,1 Đông Bắc 58,6 38,0 31,7 Tây Bắc 58,6 68,7 54,4 Bắc Trung Bộ 48,1 44,4 41,4 Duyên hải Nam Trung Bộ 35,2 25,2 21,3 Tây Nguyên 52,4 51,8 32,7 Đông Nam Bộ 7,6 10,7 6,7 Đồng bằng sông Cửu Long 36,9 23,2 19,5 - So sánh 10% số hộ có mức thu nhập cao nhất với 10% số hộ có mức thu nhập thấp nhất thì hệ số chênh lệch năm 2003-2004 là 13,5 lần (hệ số này năm 1996: 10,6 lần; 1999: 12 lần; năm 2001-2002: 12,5 lần). Một số vùng có hệ số này ở mức cao gồm: Đông Nam Bộ 14,4 lần (lớn hơn mức bình quân chung cả nước), Đồng bằng sông Hồng 11,3 lần, Đông Bắc 10,4 lần, Tây Nguyên 12,5 lần, Đồng bằng sông Cửu Long 10,5 lần. - Kết quả sơ bộ Khảo sát mức sống hộ gia đình 2004 cho thấy hệ số GINI về thu nhập tính chung cả nuớc trong năm 2003-2004 là 0,413, tăng hơn năm 1999 và giảm không đáng kể so với năm 2001-2002. Hệ số này năm 1999 là 0,390, năm 2001-2002 là 0,42. Như vậy, sự bất bình đẳng về thu nhập ở mức rất thấp nhưng vẫn có xu hướng tăng. - (Nguồn: TCTK, KHẢO SÁT MỨC SỐNG HỘ GIA ĐÌNH NĂM 2004) Câu hỏi thảo luận • Hãy trình bày các yếu tố tác động đến sự phân tầng xã hội của những cá nhân và những hệ luận của phân tầng xã hội lên đời sống của họ.
Tài liệu liên quan