Sử dụng nhật ký đọc sách trong dạy học đọc hiểu văn bản nghệ thuật

1. Mở đầu Lâu nay trong dạy học đọc hiểu văn bản ở cả bậc Đại học và Phổ thông, tồn tại tình trạng người học ít chịu đọc văn bản trước khi đến lớp . Trong lớp học, việc đọc văn bản cũng ít được tổ chức như một hoạt động nền tảng cho việc thể hiện hoạt động cảm, hiểu, phân tích, đánh giá văn bản. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ bàn về cách sử dụng Nhật ký đọc sách để giúp sinh viên phát triển kỹ năng đọc, kết hợp đọc và viết trong quá trình đọc, thể hiện hai vai trò của người đọc: vai trò giải mã văn bản và tạo nghĩa cho văn bản.

pdf12 trang | Chia sẻ: thanhle95 | Lượt xem: 94 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Sử dụng nhật ký đọc sách trong dạy học đọc hiểu văn bản nghệ thuật, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
JOURNAL OF SCIENCE OF HNUE Educational Sci. 2010, Vol. 55, No. 8, pp. 77-88 SỬ DỤNG NHẬT KÝ ĐỌC SÁCH TRONG DẠY HỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN NGHỆ THUẬT Nguyễn Thị Hồng Nam Trường Đại học Cần Thơ 1. Mở đầu Lâu nay trong dạy học đọc hiểu văn bản ở cả bậc Đại học và Phổ thông, tồn tại tình trạng người học ít chịu đọc văn bản trước khi đến lớp . Trong lớp học, việc đọc văn bản cũng ít được tổ chức như một hoạt động nền tảng cho việc thể hiện hoạt động cảm, hiểu, phân tích, đánh giá văn bản. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ bàn về cách sử dụng Nhật ký đọc sách để giúp sinh viên phát triển kỹ năng đọc, kết hợp đọc và viết trong quá trình đọc, thể hiện hai vai trò của người đọc: vai trò giải mã văn bản và tạo nghĩa cho văn bản. 2. Nội dung nghiên cứu 2.1. Nhật ký đọc sách Điều kiện tiên quyết để một giờ đọc hiểu văn bản trong nhà trường (ở cả bậc Phổ thông và Đại học) đạt hiệu quả cao là người học phải đọc văn bản ở nhà trước khi đến lớp. Tuy nhiên, không ít học sinh không đọc văn bản, không soạn bài trước khi đến lớp hoặc soạn theo kiểu đối phó, chép trong các sách Giải bài tập Ngữ văn. Ở bậc Đại học, việc đọc văn bản cũng thường được “thả nổi” cho sinh viên, giáo viên ít khi nêu câu hỏi hướng dẫn sinh viên đọc văn bản trước khi đến lớp. Trong lớp học, người học cũng ít khi có cơ hội thể hiện những cảm nhận cá nhân của mình về văn bản. Để góp phần khắc phục tình trạng trên, chúng tôi đã thử nghiệm sử dụng Nhật ký đọc sách (NKĐS) mà Taffy E.Raphael và Elfrieda H.Hiebert (1996) đã giới thiệu trong cuốn Creating an Integrated Approach to Literacy Instruction để hướng dẫn sinh viên đọc văn bản nghệ thuật và ghi lại những cảm nhận của mình trước khi đến lớp. Sau đó, sinh viên đem NKĐS vào lớp thảo luận. NKĐS gồm 10 mẫu bài tập hướng dẫn sinh viên đọc và ghi lại những gì đã đọc (hình 1). 77 Nguyễn Thị Hồng Nam Bảng 1. Những việc cần thực hiện với nhật ký đọc sách Các bài tập trong NKĐS có mấy đặc điểm sau: - Chú trọng khơi gợi năng lực tưởng tượng của người đọc, khả năng thể hiện những gì mình tưởng tượng thành hình ảnh (bài tập Hình ảnh, hồ sơ nhân vật). - Khuyến khích vai trò kiến tạo nghĩa của người đọc, năng lực tưởng tượng khi yêu cầu người đọc đặt mình vào vị trí của một nhân vật mà tác giả ít miêu tả trong văn bản để thể hiện quan điểm của chính người đọc về nhân vật (bài tậpQuan điểm) hoặc yêu cầu người đọc giải thích ý nghĩa văn bản theo cách nhìn của bản thân (bài tập Giải thích). - Khơi gợi ký ức, kinh nghiệm sống của người đọc, giúp họ sử dụng kinh nghiệm của bản thân để hiểu văn bản (bài tập Bản thân và truyện). 78 Sử dụng nhật ký đọc sách trong dạy học Đọc hiểu văn bản nghệ thuật - Phát triển tư duy phê phán cho người đọc, giúp người đọc nhìn nhận những thành công và hạn chế của văn bản (bài tập Điểm sách). - Phát triển năng lực giải mã văn bản cho người đọc qua việc yêu cầu người đọc tìm những từ hay, những đoạn đặc sắc của văn bản đồng thời phát triển vốn từ, khả năng sử dụng các từ đã học trong văn bản (bài tập Từ hay, Nghệ thuật và thủ pháp đặc biệt của tác giả, phần đặc sắc của truyện). - Khuyến khích người học sử dụng NKĐS để giao tiếp, chia sẻ với bạn cùng nhóm, qua đó rèn kỹ năng giao tiếp, hợp tác, giúp người đọc khám phá những cách nhìn khác nhau về văn bản. - Với mỗi văn bản, người học luân phiên thực hiện một bài tập khác nhau để tạo điều kiện cho mỗi học sinh được lần lượt thử nghiệm các vai trò khác nhau, rèn những kỹ năng khác nhau (tưởng tượng, phân tích, đánh giá. . . ) trong quá trình đọc. - Khác với những câu hỏi định hướng cho người học hiểu văn bản một cách cụ thể như những câu hỏi trong phần Hướng dẫn học bài của SGK Ngữ văn phổ thông, các bài tập này thể hiện các hoạt động mà người đọc cần phải sử dụng khi đọc bất kỳ văn bản nghệ thuật nào: tưởng tượng, giải mã, kiến tạo nghĩa, liên hệ với kinh nghiệm sống của cá nhân. . . Qua đó, các bài tập này hướng tới việc rèn các kỹ năng đọc văn bản nghệ thuật cho người đọc - học sinh, giúp học sinh biết cách đọc bất kỳ văn bản nghệ thuật nào (trong chương trình và ngoài chương trình học) chứ không phải là chỉ nhớ những chi tiết cụ thể của một văn bản cụ thể. 2.2. Sử dụng Nhật ký đọc sách để hướng dẫn sinh viên đọc tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu Chúng tôi đã thử nghiệm sử dụng NKĐS để hướng dẫn 50 sinh viên lớp Sư phạm Ngữ văn năm thứ ba và 28 học viên cao học lớp Lý luận và Phương pháp dạy học Bộ môn Văn và Tiếng Việt đọc văn bản Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu). Sinh viên được chia thành 10 nhóm, 5 sinh viên/nhóm, học viên cao học được chia thành 5 nhóm, 5 hoặc 6 học viên/nhóm. Chúng tôi yêu cầu mỗi sinh viên, học viên chọn thực hiện một bài tập trong NKĐS, các thành viên trong nhóm không được chọn bài tập giống nhau. Chúng tôi nhấn mạnh yêu cầu sinh viên thể hiện những suy nghĩ của chính bản thân về văn bản, không phụ thuộc vào các loại sách tham khảo. Sinh viên có một tuần để đọc và viết NKĐS ở nhà trước khi đến lớp. Sau đó, trên lớp, sinh viên ngồi theo nhóm, mỗi nhóm có 30 phút thảo luận về những gì các em đã ghi chép. Tiếp theo, chúng tôi tổ chức cho các nhóm chia sẻ ý kiến với nhau về những gì mình đã ghi chép, tác dụng của NKĐS và của việc thảo luận về văn bản. Sau đây là một số kết quả thử nghiệm: 79 Nguyễn Thị Hồng Nam 2.2.1. Viết nhật ký đọc sách Các dạng bài tập và số lượng bài tập mà người học chọn lựa thực hiện được thể hiện qua bảng sau: Bảng 2. Số lượng và loại bài tập TT Loại bài tập Lớp Sư phạmNgữ văn Lớp Cao học 1 Điểm sách/phê bình sách 9 3 2 Quan điểm 7 3 3 Giải thích 8 4 4 Nghệ thuật và thủ pháp đặc biệt củatác giả 5 1 5 Phần đặc sắc của truyện 7 5 6 Bản thân và truyện 6 4 7 Hình ảnh 1 1 8 Từ hay 3 1 9 Hồ sơ nhân vật 1 5 10 Trình tự sự kiện 2 11 2 Bài tập không rõ loại 2 Cộng 48 29 Lớp cao học có 28 học viên nhưng có 29 bài bài tập, do 1 học viên làm cả hai loại bài tập. Loại bài tập được ít sinh viên cả hai lớp chọn là Từ hay và Hình ảnh, nguyên nhân là văn bản thuộc thể loại văn xuôi, khá dài, nếu chọn từ hay thì có rất nhiều từ. Bài tập Hình ảnh đòi hỏi người đọc phải có khả năng vẽ cho nên chỉ những sinh viên có khả năng vẽ mới chọn bài tập này. Bài tập Trình tự sự kiện cũng ít được sinh viên lựa chọn, do các em không quen với việc vẽ sơ đồ cốt truyện, trong khi đó, có 5 học viên cao học chọn lựa bài tập này, do các học viên ý thức được tác dụng của sơ đồ cốt truyện trong dạy học đọc hiểu. Điều khá lý thú là những bài tập tương đối khó và mới với người học là Điểm sách, Quan điểm và Giải thích, Bản thân và truyện được khá nhiều sinh viên, học viên chọn. Điều này chứng tỏ người đọc thích thú với hoạt động tưởng tượng (Quan điểm), mong muốn được nêu chính kiến và cách giải thích của bản thân về văn bản (Điểm sách, Giải thích), muốn thể hiện những liên hệ thực tế và suy nghĩ của mình về cuộc sống (Bản thân và truyện). Trong khi đó, các câu hỏi hướng dẫn học bài trong SGK Ngữ văn và hoạt động dạy học đọc hiểu trên lớp hầu như không chú ý đến các hoạt động này. Về bài tập Bản thân và truyện, sự liên hệ thực tế của người học khá phong phú, phần lớn sinh viên liên hệ hình ảnh hy sinh, tần tảo của người mẹ. Câu nói của nhân vật người vợ “Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no. . . ” 80 Sử dụng nhật ký đọc sách trong dạy học Đọc hiểu văn bản nghệ thuật đã khơi gợi ký ức về cuộc sống nghèo khổ thời ấu thơ của sinh viên Thu Phương “những bữa cơm đạm bạc toàn rau dưa, có chút thịt mẹ nhường hết cho chị em tôi, mẹ và bác chỉ toàn ăn rau và nước thịt. . . Tôi ngây thơ, ăn uống vô tư mà chẳng nhận ra mẹ đã hy sinh cho mình nhiều lần. . . Có lẽ mẹ tôi cũng như người phụ nữ kia, như bao nhiêu người phụ nữ khác chỉ “vui nhất là khi nhìn lũ con chúng nó ăn no!”. Học viên Cẩm Xuyên liên hệ đến chính kinh nghiệm của bản thân về cuộc sống gia đình “Trong cuộc sống vợ chồng đâu chỉ là tiếng cười đùa mà đôi lúc có những giọt nước mắt lăn trên má, hay những giọt nước mắt chảy vào lòng khi mọi việc diễn ra không như mình mong muốn nhưng chẳng lẽ mỗi lần như thế ta lại đập vỡ nó đi? Bởi ta nào có mấy cuộc đời cho nhau?”. Những ghi chép trên của Cẩm Xuyên thấm đẫm cảm xúc mà văn bản đã khơi gợi ở người đọc, đồng thời suy ngẫm của chính học viên về cuộc đời mình để rút ra bài học “chẳng lẽ mỗi lần như thế ta lại đập vỡ nó đi? Bởi ta nào có mấy cuộc đời cho nhau?”. Đó là những suy nghĩ rất thực của một phụ nữ đã có gia đình và không ít lần đối mặt với những mâu thuẫn trong cuộc sống vợ chồng. Những phản hồi như vậy về văn bản thể hiện cả hai phương diện của quá trình đọc văn bản mà Rosenblatt (1991) đã đề cập: phương diện thẩm mỹ (ví dụ: cảm xúc cá nhân) và phương diện tư duy (ví dụ: khả năng phân tích). Trong số 10 bài tập Quan điểm, sinh viên và học viên thể hiện sự hóa thân vào rất nhiều nhân vật khác nhau: hóa thân vào người chồng (4 sinh viên), vào bé Phác (2), chị Phác (2), ông lão (1), cô y tá (1). Tuy nhiên, một số em chưa thể hiện sự hóa thân thật sự vào nhân vật mà nhầm lẫn với việc phân tích nhân vật. Điều này cũng dễ hiểu vì đây là lần đầu tiên các em làm bài tập loại này. Học viên Trúc Xinh thể hiện sự hóa thân vào nhân vật người chồng như sau: “Trời ơi! Tại sao lại thế này chứ? Tại sao mình lại trở nên một kẻ tàn bạo như vậy? Mình đã mất hết lương tâm mà lại đánh đập những người mình hết lòng yêu thương? Mình thương vợ con mình lắm. Mình chỉ mong lo cho họ có đủ cái ăn cái mặc. Ấy vậy mà. . . Tại sao ông trời lại không thương gia đình mình chứ? Mỗi ngày phải vật lộn với sóng gió biển khơi mà vẫn không thoát khỏi nghèo đói. Đầu óc mình như sắp nổ tung. Mình bức bối, đau khổ, Mình chỉ muốn tìm một cái gì để trút bỏ. . . ”. Trong bài viết nhập vai nhân vật chị Phác của học viên Hiền Lành có đoạn: “Đó là một tội ác! Giết người đã là một tội ác, nói chi đến chuyện con giết cha. Đó là suy nghĩ sau này của tôi khi sự việc đã qua. Chứ lúc lao vào vật lộn với em tôi để giành con dao từ tay nó, ngăn cản không cho nó đâm chết bố, tôi đã kịp suy nghĩ gì đâu. Vì sao tôi lại ngăn cản thằng Phác? Tôi làm như thế đúng hay sai? Tôi không tìm ra câu trả lời thỏa đáng. Làm thế nào mới trọn đạo làm con? Nhìn bố điên cuồng đánh đập, hành hạ mẹ, tôi đau đớn lắm nhưng làm được gì với sức lực và khả năng của một con bé yếu ớt như tôi?... Hay là mẹ con tôi sẽ lên bờ ở với ông ngoại? Sẽ vào rừng tìm thêm cái ăn. Khi ấy chỗ ở sẽ ổn định, có thể tôi và các em được đi học. . . Thế nhưng. . . còn bố thì sao? Bố không thể sống một mình giữa biển khơi mênh mông, 81 Nguyễn Thị Hồng Nam rồi còn những lúc bão bùng, biển động...”. Những đoạn văn trên cho thấy người đọc đã thực sự tham gia vào hoạt động “kiến tạo nghĩa” cho văn bản, bộc lộ năng lực tưởng tượng phong phú và sự cố gắng lý giải hành động, tâm trạng nhân vật. Khi viết Điểm sách/Phê bình sách, nhiều sinh viên đã nhận ra cái hay của tình huống truyện, của nghệ thuật miêu tả nhân vật, miêu tả cảnh thiên nhiên. Về hạn chế của tác phẩm: một số sinh viên cho rằng tác giả đã xây dựng hình ảnh người đàn bà chịu đựng một cách quá đáng. Một số sinh viên, học viên nêu vấn đề: “con cái bà ta lớn lên sẽ ra sao, liệu có vũ phu như người chồng?” và nêu câu hỏi: “Chúng ta sẽ giáo dục cho học sinh cái gì với hình ảnh cuộc sống gia đình như vậy?”. Có sinh viên lại viết: “nếu là tôi, tôi sẽ để cho nhân vật Phác là người giải quyết vấn đề vì tôi nhận thấy trong tác phẩm, Phác giống như một ngòi nổ, một quả bom không hẹn giờ. Chính nó sẽ làm cho cha nó hiểu rằng mẹ nó không phải là người có lỗi”. Những ý kiến trên thể hiện chính kiến, năng lực tạo nghĩa cho văn bản của người đọc. Một số sinh viên muốn một kết thúc khác: người chồng tỉnh ngộ, thương yêu vợ con hoặc người vợ bỏ nhà ra đi cùng với những đứa con. Điều này thể hiện tâm lý khá phổ biến của người đọc là muốn tác phẩm có một kết thúc có hậu. Cái hay của bài tập Điểm sách/Phê bình sách là khuyến khích học sinh nêu chính kiến của bản thân. Đây là điểm đáng chú ý vì trong cách dạy học đọc hiểu văn bản hiện nay, hầu như giáo viên và học sinh không đề cập đến hạn chế của tác phẩm, chỉ khen ngợi một chiều cũng như chỉ khuyến khích học sinh chấp nhận vai trò giải mã văn bản, bỏ sót vai trò tạo nghĩa cho văn bản của người đọc. Học viên Trần Ngọc Lên đã vẽ sơ đồ thể hiện các chi tiết của tác phẩm rất đầy đủ và ấn tượng, thể hiện sự nắm vững các yếu tố trong tác phẩm đồng thời hiểu ý nghĩa văn bản mặc dù việc đặt tên sơ đồ là Sơ đồ cốt truyện không hoàn toàn chính xác (hình 1). Trong quá trình viết NKĐS, sinh viên đã kết hợp hoạt động viết với hoạt động đọc. Nếu chỉ đọc mà không viết ra những suy nghĩ của mình thì chúng sẽ mau chóng bị lãng quên. Nghiên cứu của McMahon (1992) chứng minh rằng hoạt động viết trước khi thảo luận nhóm sẽ tác động đến chất lượng cuộc thảo luận của học sinh, đồng thời các bài viết này cũng như các cuộc thảo luận sẽ tác động đến toàn bộ các thông tin trong các bài viết sau đó của học sinh. Điều này là tất yếu vì khi viết NKĐS, học sinh được rèn luyện kỹ năng viết ngắn, đồng thời qua ghi chép và thảo luận, học sinh hiểu sâu hơn về văn bản, do vậy, các bài kiểm tra của học sinh sẽ đạt kết quả tốt hơn. 2.2.2. Thảo luận nhóm và thảo luận chung trên lớp Sau khi viết, sinh viên đem NKĐS của mình đến lớp và thảo luận nhóm trong 30 phút về những gì mình đã viết. Chúng tôi yêu cầu sinh viên không đọc mà trình bày tóm tắt những gì mình đã viết, các thành viên trong nhóm có thể ngắt lời bạn 82 Sử dụng nhật ký đọc sách trong dạy học Đọc hiểu văn bản nghệ thuật Hình 1. Sơ đồ các yếu tố trong tác phẩm để nêu ý kiến của mình. Sau đây là trích đoạn cuộc thảo luận của sinh viên nhóm 4. - Nhung: bi kịch gia đình của người phụ nữ này thể hiện sức chịu đựng của người phụ nữ, sống vì con chứ không phải vì mình. Gia đình mình cũng có nhiều mâu thuẫn, ba mẹ thường hay cãi nhau, mà người chịu đựng nhiều nhất là mình và anh Hai. Mỗi lẫn cãi vã xảy ra mình và anh Hai chỉ muốn bỏ nhà ra đi. - Hồng: tôi cũng chia sẻ với bạn, câu chuyện này nói về người phụ nữ hy sinh, chịu đựng chồng vì con. Tuy nhiên tôi vẫn phê phán người chồng. - Đạt: tôi cho rằng người đàn bà này có thể sống cách khác chứ không phải là chỉ chịu đựng mặc dù tác giả viết rằng bà ta chịu đựng vì cần người đàn ông. - An: chỉ phụ nữ miền biển mà thôi, những người phụ nữ trên cạn sẽ khác. - Đạt: miền biển có nhiều người đàn ông khác, đâu nhất thiết phải chịu đựng người đàn ông đó. - Nhung: nhưng ông ta là cha của những đứa con của bà, hơn nữa ở Việt Nam, muốn li dị không phải chuyện dễ. - Thúy: đoạn đặc sắc nhất theo tôi là đoạn miêu tả người đàn ông đánh vợ. Cảnh tượng thật đau lòng, ông ta đánh vợ giống như hành hạ tội phạm. Có mâu thuẫn trong tâm trạng của ông: không muốn đánh nhưng vẫn đánh, đánh nhưng trong lòng cảm thấy đau. Người phụ nữ bị hành hạ như vậy mà không phản ứng, chỉ cam chịu. Cam chịu như vậy liệu có tốt cho những đứa con? - An: tại sao bạn cho đó là đoạn văn đặc sắc? - Thúy: vì mình ấn tượng với đoạn đó. 83 Nguyễn Thị Hồng Nam - An: tại sao ông ta lại hành động như vậy, tại sao người phụ nữ phải cam chịu? - Nhung: tôi cho rằng người phụ nữ này hiểu được tình cảnh của người chồng. - Đạt: Tôi không thích cách kết thúc tác phẩm. Dường như tâm lý người phụ nữ Việt Nam là chịu đựng, dù bị chồng đánh dã man, có thể chạy trốn nhưng sau đó, lại lủi thủi về nhà. - Nhung: bạn nói đúng, đó là thực tế thường xảy ra. Ở quê tôi cũng vậy! - An: nếu tôi là tác giả, tôi sẽ thêm tình huống, chi tiết làm cảm hóa người đàn ông. Qua đó, tác động đến lớp thanh niên bây giờ. - Nhung: Bạn thích cách kết thúc có hậu. - . . . Trong trích đoạn thảo luận trên, sinh viên đã đem kinh nghiệm sống của mình vào văn bản, phần nào nhận ra tính cách, cảm xúc của bạn. Bên cạnh đó sinh viên cũng được rèn kỹ năng tranh luận, phản bác ý kiến của bạn, chia sẻ những cách hiểu khác nhau. Sau khi sinh viên thảo luận trong nhóm, chúng tôi tổ chức cho các nhóm chia sẻ những gì nhóm đã thảo luận, đặc biệt tập trung vào một số bài tập: Quan điểm, Giải thích, Bản thân và truyện, Phê bình, Điểm sách vì những bài tập này ít được chú ý trong các giờ đọc hiểu văn bản. Cuộc thảo luận diễn ra khá sôi nổi. Tường Quyên phát biểu: “tôi không đồng tình với tác giả trong việc giải quyết tình huống, dù tác giả có cách nhìn đa diện nhưng vẫn chưa đưa ra được cách giải quyết tích cực: người đàn bà vẫn bị hành hạ. Sau chiến tranh, cuộc sống tươi đẹp mở ra với nhiều hoài bão vậy tại sao tác giả lại để cho nhân vật người đàn bà khổ như vậy? Người đọc có cảm giác không có cuộc sống tươi đẹp vốn có”. Sinh viên Huyền kể lại câu chuyện em đã chứng kiến ở quê để phản bác ý kiến của Quyên: “hồi bé, ở quê, một buổi chiều, khi nhà mình đang ăn cơm, một người phụ nữ vừa chạy vừa khóc, xin trốn vào nhà mình, bà mình đưa người phụ nữ trốn trên gác xép. Người chồng đuổi theo, cầm cái điếu cày, lùng sục trong nhà nhưng không tìm thấy. Trên người đàn bà có nhiều vết thâm do bị chồng đánh, bị trói treo lên xà nhà. . . Sau đó, người chồng đi làm ăn xa, bị xe cán chết, người vợ đau khổ khóc mãi. Cuộc sống đâu phải lúc nào cũng tươi đẹp như bạn nghĩ”. Chắc chắn, ý kiến này của Huyền sẽ giúp Tường Quyên xem lại nhận định của mình, giúp em hiểu thực tế cuộc sống rõ hơn. Bàn về nhân vật nguời vợ, sinh viên Bảo Yến phát biểu: “Nếu tôi là người vợ trong tác phẩm, tôi sẽ tát cho ông chồng hai cái (một số sinh viên vỗ tay). Chẳng có lý do gì tôi phải để cho con mình phải sống với một người chồng, người cha như vậy. Để cho con chứng kiến chồng đánh mình thì tâm lý, số phận của nó sau này sẽ thế nào? Sẽ cam chịu như mẹ chăng? Người vợ nghĩ rằng mình sống như vậy là vì 84 Sử dụng nhật ký đọc sách trong dạy học Đọc hiểu văn bản nghệ thuật con, nhưng có thể sẽ dẫn đến bi kịch khác: thằng bé có thể giết cha. Vậy thì sự hy sinh của người phụ nữ này có thể thu được cái gì?”. Một sinh viên nam phản bác: “Hy sinh, là phẩm chất người phụ nữ, nếu người phụ nữ không có phẩm chất này thì phải xem lại”. Nhiều sinh viên nữ không đồng tình: “Hy sinh không đồng nghĩa với cam chịu”. Qua các ý kiến trên, các sinh viên khác trong lớp có thể nhận biết tính cách khá mạnh mẽ của Bảo Yến, quan niệm khá “cổ” của sinh viên nam. Sự không đồng tình của các sinh viên nữ và tiếng vỗ tay tán thưởng ý kiến của Bảo Yến chúng tỏ sự hiểu biết của các em về quyền của người phụ nữ trong gia đình, tác hại của bạo lực gia đình đối với trẻ em. Học viên cao học, những người đã trải nghiệm cuộc sống vợ chồng lại có cách nhìn khác về nhân vật người chồng. Học viên Bích Loan cho rằng nhân vật này đáng thương hơn đáng trách vì ông ta phải chịu ba nỗi đau khổ: là người trụ cột nhưng không lo được đầy đủ cho gia đình, trong cảnh cùng quẫn, không tìm ra cách giải thoát cho mình nên hành hạ vợ, không ai có thể tìm thấy niềm vui khi hành hạ người khác, và trong tâm tưởng những đứa con, lão là hung thần, không nhận được tình yêu thương của con. Tác giả thể hiện sự trân trọng phụ nữ nhưng chưa thể hiện sự cảm thông với người đàn ông. Lý giải tại sao người đàn bà không hề kêu la khi bị chồng đánh nhưng lại khóc đau đớn khi con trai đánh cha, học viên Thúy Kiều cho rằng: “người đàn bà chịu đựng tất cả không phải để đổi lấy điều này (con đánh cha) dẫu rằng chị đang được con bênh vực. Chị chịu đựng sự đau đớn âm thầm để đổi lấy điều khác kia, đó là sự no cơm, ấm áo, hạnh phúc và bình yên, yêu thương của gia đình. Chị khóc vì đã không đem đến cho con cái điều mà chị hằng khao khát hy sinh”. Ý kiến trên cho thấy sự cảm nhận sâu sắc của học viên về sự hy sinh và nỗi đau của nhân vật người đàn bà và việc sử dụng những trải nghiệm cá nhân để hiểu văn bản. Với kinh nghiệm sống về cuộc sống vợ chồng, về tâm lý của người phụ nữ, học viên Yến Linh lại có cách giải thích khác về sự chịu đựng của người vợ “chịu đựng vì con và cũng vì bà vẫn yêu chồng”. Về ý nghĩa tác phẩm: có sinh viên nêu một trong những ý nghĩa của tác phẩm là đặt ra vấn đề nạn bạo hành trong gia đình. Sinh viên Thủy Tiên cho rằng: “tác giả muốn nhắc nhở chún