Ôn tập môn triết học phạm trù vật chất

Chủ nghĩa duy tâm: Coi ý thức (tinh thần ) là có trước, quyết định. Coi vật chất (giới tự nhiên) là có sau, bị quyết định. Quan điểm này bị thực tiễn bác bỏ. * Chủ nghĩa duy vật trước Mác: Cho rằng vật chất( giới tự nhiên) là có trước, là quyết định, còn ý thức (tinh thần) có sau, bị quyết định. Quan điểm này phù hợp với thực tiễn, tuy nhiên khi trả lời câu hỏi vật chất là gì thì các nhà duy vật trước mác lại có những quan điểm khác nhau. - Một là: Quan niệm của chủ nghĩa duy vật chất phác thời cổ đại thì đồng nhất vật chất với những sự vật hiện tượng cụ thể như nước, lửa, không khí, nguyên tử coi đó là cái đầu tiên mà từ đó sinh ra mọi cái còn lại. Quan niệm này mang nặng tính trực quan, ngây thơ, ấu trĩ và chưa khoa học nên đã bị khoa học bác bỏ. - Hai là: Quan niệm của chủ nghĩa siêu hình thế kỷ XVII, XVIII quy vật chất về các thuộc tính của vật như là khối lương, quảng tính, hay là kết cấu nguyên tử. Quan niệm này đã có tính khoa học tuy nhiên nó còn mang nặng tính siêu hình cơ giới, máy móc. Do đó những quan niệm này cuối cùng cũng bị khoa học bác bỏ. Từ đó đặt ra nhu cầu phải có một quan niệm mới về vật chất. Lênin là người đầu tiên đưa ra được quan điểm này. II. ĐỊNH NGHĨA CỦA LÊNIN VỀ VẬT CHẤT 1. Hoàn cảnh ra đời của định nghĩa Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX cuộc cánh mạng trong KHTN đã mở ra nhiều phát minh có tính bước ngoặt làm đảo lộn những nguyên tắc cũ, xuất hiện một loạt những phát minh khoa học mới góp phần bác bỏ những quan niệm cũ về vật chất cụ thể là: - Năm 1895 tìm ra tia X (tia rơn ghen) chứng tỏ trong tự nhiên vật chất không chỉ là chất (tức là những cái có khối lượng, có quảng tính và có cấu trúc nguyên tử) mà vật chất còn là trường (dạng vật chất mang tính liên tục, nó không xác định về mặt khối lượng, không có cấu trúc nguyên tử). - Năm 1896 phát hiện ra hiện tượng phóng xạ chứng tỏ nguyên tử cũng tiêu tan. - Năm 1897 tìm ra electơron (điện tử) chứng tỏ nguyên tử cũng không phải là kết cấu vật chất cuối cùng (cấu trúc này vẫn có thể phân chia được nữa). - Sang đầu thế kỷ XX phát hiện ra hiện tượng thay đổi của khối lượng, quảng tính và thời gian trong sự phụ thuộc vào tốc độ vận động. Tóm lại: Khoa học chứng minh rằng không có dạng vật chất đầu tiên. Từ những phát minh khoa học trên đã làm xuất hiện sự khủng hoảng trong lập trường tư tưởng của một số nhà khoa học, nhà triết học, từ đó làm khôi phục lại chủ nghĩa duy tâm và thuyết bất khả tri, chống lại chủ nghĩa Mác. Trước bối cảnh đó LêNin đã viết tác phẩm “Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán” xuất bản năm 1909 mà trong đó ông đã đưa ra định nghĩa kinh điển về vật chất (được thừa nhận như là một định nghĩa chính thống của chủ nghĩa Mác) 2. Định nghĩa: Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chụp lại, chép lại, phản ánh và tồn tại không phụ thuộc vào cảm giác. 3. Phân tích định nghĩa: Trong nội dung định nghĩa trên cần lưu ý 2 điểm sau: - Một là: Định nghĩa khẳng định vật chất là một phạm trù triết học, phạm trù là một khái niệm rộng nhất, phản ánh những mặt, những thuộc tính phổ biến nhất của hiện thực. Như vậy khi coi vật chất là một phạm trù triết học thì nó là khái niệm chứ không phải là sự vật. Cho nên vật chất là cái chung, cái khái quát, cái trừu tượng, là vật chất nói chung (là vĩnh viễn). Vì vậy cần phải phân biệt phạm trù triết học về vật chất với 1 khái niệm vật lý thông thường về vật chất mà người ta dùng để chỉ những sự vật, những hiện tượng vật chất cụ thể (như vậy: đất, nước, lửa, không khí chẳng qua chỉ là một dạng tồn tại về vật chất). - Hai là: Về mặt nhận thức luận (phương pháp luận) thì thuộc tính cơ bản nhất của vật chất dùng để định nghĩa cho nó và để phân biệt nó với ý thức tinh thần là thuộc tính tồn tại khách quan. Vật chất là tất cả những gì tồn tại khách quan bên ngoài đầu óc con người và không phụ thuộc vào ý thức của con người, độc lập lại với nó thì ý thức hay tinh thần là cái tồn tại chủ quan trong đầu óc con người. Tóm lại: Theo định nghĩa của LêNin vật chất được hiểu như sau: - Vật chất là tất cả những gì đang tồn tại khách quan bên ngoài đầu óc con người, không phụ thuộc vào ý thức, cảm giác của con người. - Vật chất là những cái mà khi tác động lên các giác quan của con người một cách trực tiếp hay gián tiếp thì sẽ gây nên cho con người cảm giác. - Vật chất là những cái mà trong quan hệ đối với chúng thì ý thức, cảm giác của con người chẳng qua chỉ là sự phản ánh của chúng mà thôi.

doc29 trang | Chia sẻ: haohao89 | Lượt xem: 2189 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Ôn tập môn triết học phạm trù vật chất, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Sáng thứ 6, ngày 14 tháng 01 năm 2011 ÔN TẬP MÔN TRIẾT HỌC PHẠM TRÙ VẬT CHẤT I. KHÁI QUÁT QUAN ĐIỂM TRƯỚC MÁC VỀ VẬT CHẤT * Chủ nghĩa duy tâm: Coi ý thức (tinh thần ) là có trước, quyết định. Coi vật chất (giới tự nhiên) là có sau, bị quyết định. Quan điểm này bị thực tiễn bác bỏ. * Chủ nghĩa duy vật trước Mác: Cho rằng vật chất( giới tự nhiên) là có trước, là quyết định, còn ý thức (tinh thần) có sau, bị quyết định. Quan điểm này phù hợp với thực tiễn, tuy nhiên khi trả lời câu hỏi vật chất là gì thì các nhà duy vật trước mác lại có những quan điểm khác nhau. - Một là: Quan niệm của chủ nghĩa duy vật chất phác thời cổ đại thì đồng nhất vật chất với những sự vật hiện tượng cụ thể như nước, lửa, không khí, nguyên tử… coi đó là cái đầu tiên mà từ đó sinh ra mọi cái còn lại. Quan niệm này mang nặng tính trực quan, ngây thơ, ấu trĩ và chưa khoa học nên đã bị khoa học bác bỏ. - Hai là: Quan niệm của chủ nghĩa siêu hình thế kỷ XVII, XVIII quy vật chất về các thuộc tính của vật như là khối lương, quảng tính, hay là kết cấu nguyên tử. Quan niệm này đã có tính khoa học tuy nhiên nó còn mang nặng tính siêu hình cơ giới, máy móc. Do đó những quan niệm này cuối cùng cũng bị khoa học bác bỏ. Từ đó đặt ra nhu cầu phải có một quan niệm mới về vật chất. Lênin là người đầu tiên đưa ra được quan điểm này. II. ĐỊNH NGHĨA CỦA LÊNIN VỀ VẬT CHẤT 1. Hoàn cảnh ra đời của định nghĩa Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX cuộc cánh mạng trong KHTN đã mở ra nhiều phát minh có tính bước ngoặt làm đảo lộn những nguyên tắc cũ, xuất hiện một loạt những phát minh khoa học mới góp phần bác bỏ những quan niệm cũ về vật chất cụ thể là: - Năm 1895 tìm ra tia X (tia rơn ghen) chứng tỏ trong tự nhiên vật chất không chỉ là chất (tức là những cái có khối lượng, có quảng tính và có cấu trúc nguyên tử) mà vật chất còn là trường (dạng vật chất mang tính liên tục, nó không xác định về mặt khối lượng, không có cấu trúc nguyên tử). - Năm 1896 phát hiện ra hiện tượng phóng xạ chứng tỏ nguyên tử cũng tiêu tan. - Năm 1897 tìm ra electơron (điện tử) chứng tỏ nguyên tử cũng không phải là kết cấu vật chất cuối cùng (cấu trúc này vẫn có thể phân chia được nữa). - Sang đầu thế kỷ XX phát hiện ra hiện tượng thay đổi của khối lượng, quảng tính và thời gian trong sự phụ thuộc vào tốc độ vận động. Tóm lại: Khoa học chứng minh rằng không có dạng vật chất đầu tiên. Từ những phát minh khoa học trên đã làm xuất hiện sự khủng hoảng trong lập trường tư tưởng của một số nhà khoa học, nhà triết học, từ đó làm khôi phục lại chủ nghĩa duy tâm và thuyết bất khả tri, chống lại chủ nghĩa Mác. Trước bối cảnh đó LêNin đã viết tác phẩm “Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán” xuất bản năm 1909 mà trong đó ông đã đưa ra định nghĩa kinh điển về vật chất (được thừa nhận như là một định nghĩa chính thống của chủ nghĩa Mác) 2. Định nghĩa: Vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chụp lại, chép lại, phản ánh và tồn tại không phụ thuộc vào cảm giác. 3. Phân tích định nghĩa: Trong nội dung định nghĩa trên cần lưu ý 2 điểm sau: - Một là: Định nghĩa khẳng định vật chất là một phạm trù triết học, phạm trù là một khái niệm rộng nhất, phản ánh những mặt, những thuộc tính phổ biến nhất của hiện thực. Như vậy khi coi vật chất là một phạm trù triết học thì nó là khái niệm chứ không phải là sự vật. Cho nên vật chất là cái chung, cái khái quát, cái trừu tượng, là vật chất nói chung (là vĩnh viễn). Vì vậy cần phải phân biệt phạm trù triết học về vật chất với 1 khái niệm vật lý thông thường về vật chất mà người ta dùng để chỉ những sự vật, những hiện tượng vật chất cụ thể (như vậy: đất, nước, lửa, không khí chẳng qua chỉ là một dạng tồn tại về vật chất). - Hai là: Về mặt nhận thức luận (phương pháp luận) thì thuộc tính cơ bản nhất của vật chất dùng để định nghĩa cho nó và để phân biệt nó với ý thức tinh thần là thuộc tính tồn tại khách quan. Vật chất là tất cả những gì tồn tại khách quan bên ngoài đầu óc con người và không phụ thuộc vào ý thức của con người, độc lập lại với nó thì ý thức hay tinh thần là cái tồn tại chủ quan trong đầu óc con người. Tóm lại: Theo định nghĩa của LêNin vật chất được hiểu như sau: - Vật chất là tất cả những gì đang tồn tại khách quan bên ngoài đầu óc con người, không phụ thuộc vào ý thức, cảm giác của con người. - Vật chất là những cái mà khi tác động lên các giác quan của con người một cách trực tiếp hay gián tiếp thì sẽ gây nên cho con người cảm giác. - Vật chất là những cái mà trong quan hệ đối với chúng thì ý thức, cảm giác của con người chẳng qua chỉ là sự phản ánh của chúng mà thôi. 4. Ý nghĩa, phương pháp luận của định nghĩa: Một là: Định nghĩa trên đã góp phần khắc phục được quan niệm siêu hình về vật chất, đó là không quy vật chất về cái cụ thể mà đồng nhất nó với thực tại khách quan nói chung (Cái thực tại khách quan ấy mới là vĩnh viễn, mới là cái vô cùng tận). Hai là: Định nghĩa đã góp phần giải quyết được cả hai mặt vấn đề cơ bản của triết học theo lập trường duy vật và theo lập trường khả tri luận (theo thuyết có thể biết) Ba là: Định nghĩa góp phần đấu tranh chống chủ nghĩa duy tâm, nhất là duy tâm về xã hội. Vì theo định nghĩa này đưa vào thuộc tính tồn tại khách quan mà ta có thể phân biệt trong xã hội xem đâu là vật chất, đâu là tinh thần. Bốn là: Định nghĩa là cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu về các dạng cấu trúc vật chất của thế giới có liên quan đến dạng vật chất mới như là: hạt và phản hạt; vật chất và phản vật chất. PHẠM TRÙ Ý THỨC 1. Vấn đề nguồn gốc của ý thức Theo quan điểm chủ nghĩa Mác thì ý thức của con người được bắt nguồn từ 2 nguồn gốc: Tự nhiên và nguồn gốc xã hội. Trong đó nguồn gốc tự nhiên là điều kiện cần còn nguồn gốc xã hội mới là điều kiện đủ cho sự hình thành ý thức. a) Nguồn gốc tự nhiên của ý thức: - Ý thức của con người là sản phẩm tiến hoá lâu dài của giới tự nhiên cho nên nó có nguồn góc tự nhiên cụ thể là: Thứ nhất: Ý thức của con người là do bộ óc người sinh ra, bộ óc người là một dạng vật chất phức tạp, là sản phẩm tiến hoá cao nhất của tự nhiên, chính là nơi sản sinh ra ý thức. Bộ óc người phải thông qua hoạt động sinh lý thần kinh Thứ hai: Bộ có người cũng không tự sinh ra được ý thức, để ý thức được sinh ra thì cần phải có sự tác động của thế giới khách quan lên các cơ quan cảm giác của con người, cho nên ý thức còn có nguồn gốc từ thế giới khách quan. Thứ ba: Ý thức của con người chỉ là một hình thức phản ánh đặc biệt của thế giới khách quan vào trong bộ óc của con người, bộ óc người chỉ là một cơ quan phản ánh đặc bịêt cho nên ý thức của con người là kết quả tiến hoá từ thuộc tính phản ánh chung của vật chất. Phản ánh là thuộc tính của một hệ vật chất, có thể tái tạo lại những đặc điểm nào đó cua một hệ vật chất khác khi có sự tác động của 1 hệ vật chất thứ 2 lên nó. Trong quá trình tiến hoá củavật chất năng lực phản anh cũng có sự tiến hoá dần dần từ thấp đến cao, từ phản ánh vật lý thông thường tiến hoá thành phản ánh sinh vật với 2 dạng tính kích thích của động vật và tính cảm ứng thông qua phản xạ tự nhiên của động vật. Từ cảm ứng động vật sau đó tiến hoá thành tâm lý động vật dựa trên phản xạ có điều kiện và từ tâm lý động vật mới tiến hoá thành ý thức của con người. b) Nguồn gốc xã hội của ý thức: Ý thức của con người chỉ hình thành được trong môi trường xã hội cho nên nó là một sản phẩm mang tính xã hội. Theo Angghen lao động và ngôn ngữ chính là 2 sức kích thích chủ yếu cho sự hình thành và phát triển ý thức của con người. Thứ nhất là vai trò của lao đông: Lao động là 1 hoạt động có ý thức của con người, tác động lên tự nhiên để cải biến tự nhiên nhằm thỏa mãn nhu cầu lợi ích của con người, nhờ lao động mà cơ thể của con người dần dần hoàn thiện như có dáng đi thẳng, đôi tay linh động, bộ óc phát triển. Trong lao động con người giao tiếp với nhau, và tác động lên tự nhiên, để cải tạo tự nhiên làm cho tự nhiên phải bộc lộ ra những thuộc tính, những mối liên hệ của nó nhờ đó con người nhận thức tự nhiên, làm hình thành lên ý thức về thế giới tự nhiên. Thông qua quá trình giao tiếp mà dần dần hình thành nhu cầu về ngôn ngữ, từ đó tiếng nói xuất hiện Thứ hai: Về vai trò của ngôn ngữ: Ngôn ngữ (tiếng nói) là một hệ truyền tin thứ 2 của con người, hệ truyền tin gián tiếp. Sau khi tiếng nói xuất hiện thì nó lập tức trở thành cái vỏ vật chất của ý thức hay nói như Mác ngôn ngữ là hiện thực trực tiếp của tư duy, bởi vì tư duy hay ý thức chỉ có thể tồn tại và biểu hiện được thông qua ngôn ngữ khi suy nghĩ (tư duy) người ta sử dụng hệ ngôn ngữ bên trong, và khi diễn đạt ý nghĩ thì người ta sử dụng ngôn ngữ bên ngoài. Phải có đủ 2 điều kiện trên thì mới tồn tại ý thức của con người. 2. Bản chất của ý thức Ý thức là sự phản ánh tích cực sáng tạo của hiện thực khách quan vào bộ óc của con người, được hình thành thông qua hoạt động thực tiễn của họ. Bản chất ý thức được thể hiện ở 3 mặt sau: a) Mặt phản ánh của ý thức: Ý thức của con người là sự phản ánh thế giới khách quan vào đầu óc con người do đó nó là hình ảnh chủ quan của hiện thực khách quan. Vì vậy nếu ta xét ý thức theo phương thức tồn tại thì nó là chủ quan bởi nó chỉ tồn tại một cách chủ quan trong đầu óc con người. Nhưng nếu ta xét ý thức teo nội dung phản ánh thì nó là khách quan vì nó mang nội dung về hiện thực khách quan, vì vậy Lênin khẳng định phản ánh bao giờ cũng là phản ánh của tồn tại khách quan. b) Mặt sáng tạo của ý thức: Ý thức không phản ánh thụ động thế giới khách quan mà phản ánh một cách chủ động, tích cực và sáng tạo thế giới, tính sáng tạo của ý thức được thể hiện ở các phương diện sau: Một là: Thông qua quá trình trao đổi thông tin 1 cách có chọn lọc giữa chủ thể và khách thể, trong đó chủ thể giữ vao trò chủ động. Hai là: Thông qua quá trình mã hoá các đối tượng vật chất bên ngoại thành các loại hình ảnh tinh thần tương ứng. Mác gọi đậy là hoạt động cải biến, ông nói ý thức chẳng qua chỉ là cái vật chất được đem chuyển vào trong đầu óc con người và được cải biến đi ở đó. Hoạt động này có thể dẫn đến thứ nhất là sự phản ánh sai lệch, xuyên tạc hiện thực , làm hình thành lên những hình ảnh không có thật. Thứ 2: Làm hình thành lên những loại hình ảnh đúng đắn phản ánh bản chất hiện thực khách quan như là khái niệm, phạm trù, quy luật, học thuyết… Ba là: Ý thức sau khi được hình thành có thể chỉ là hoạt động thực tiễn của con người, để chuyển hoá các ý tưởng trong đầu óc con người thành hiện thực vật chất tương ứng đây được gọi là hoạt động đối tượng hoá. c) Mặt xã hội của ý thức: Ý thức tuy phải tồn tại thông qua đầu óc cá nhân của mỗi người nhưng con người luôn luôn sống trong một mối trường xã hội nhất định và toàn bộ ý thức tư duy của họ chịu sự chi phối của môi trường xã hội ấy , do đó con người ta sống trong những thời đại lịch sử khác nhau thì ý thức của họ cũng khác nhau. Vì vậy xét cả về nguồn gốc lẫn phương thức thực hiện thì ý thức của con người đều mang tính xã hội, nó có nguồn gốc từ xã hội và nó tồn tại trong xã hội như là 1 sản phẩm chung của mọi người. MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC Quan hệ giữa vật chất và ý thức được xem xét trên 2 phương diện: Một là: Trong khuôn khổ vấn đề cơ bản của triết học thì ý thức và vật chất được đặt đối lập nhau. Theo Lê nin sự đối lập trên chỉ là trương đối Hai là: Trong hoạt động thực tiễn của con người thì mối quan hệ vật chất và ý thức là quan hệ biện chứng, có sự tác động qua lại lẫn nhau. Trong đó vật chất quyết định ý thức nhưng ngược lại ý thức có thể tác động trở lại lên vật chất. 1. Vật chất quyết định ý thức Theo quan điểm thế giới quan duy vật thì vật chất là cái có trước nó sinh ra và quyết định ý thức (ý thức là cái có sau ) trong lĩnh vực xã hội quan hệ này được biểu hiện là tồn tại xã hội có trước, nó sinh ra và quyết định ý thức xã hội sự quyết định của vật chất đôí với ý thức được thể hiện ở chỗ: Một là nó quyết định nguồn gốc ý thức, quy định sự hình thành ý thức của con người Hai là nó quyết định toàn bộ nội dung của ý thức con người, Ba là nó quyết định quá trình vận động phát triển, biến đổi của ý thức con người. Từ quan điêm của thế giới quan duy vật trên chúng ta phải rút ra 1 nguyên tắc phương pháp luận để chỉ đạo các hoạt động của mình đó là phải luôn luôn xuất phát từ thực tế, phải tôn trọng và hành động theo các quy luật khách quan, phải kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa chủ quan, duy ý trí. 2. Sự tác động trở lại của ý thức lên vật chất: Sau khi ý thức hình thành thì nó có tính độc lập tương đối, nhờ đó nó có thể tác động tích cực trở lại lên vật chất theo 2 xu hướng: Một là nếu ý thức phản ánh đúng đắn các quy luật vận động khách quan của vật chất thì nó có thể thúc đẩy sự phát triển của vật chất. Hai là nếu ý thức phản ánh 1 cách sai lệch, xuyên tạc các quy luật vận động khách quan của vật chất thì nó lại kìm hãm sự phát triển của vật chất. Sự tác động này không diễn ra tự thân mà nó phải được thực hiện thông qua các hoạt động thực tiễn của con người, như Mác nói: Một lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh đổ bằng 1 lực lượng vật chất và vì vậy để ý thức tác động lên vật chất thì trước tiên nó phải được vật chất hoá, Từ quan điểm trên cần rút ra nguyên tác phương pháp luận đó là đề cao vai trò của nhân tố sáng tạo chủ quan con người, phải thường xuyên học tập, bồi dưỡng, nâng cao trình độ học vấn chuyên môn phổ biến tri thức khoa học và lý luận Cách mạng cho quần chúng nhân dân, kiên quyết đấu tranh khắc phục chủ nghĩa duy vật tầm thường, siêu hình, cơ giới, máy móc. Sáng thứ 6, ngày 21 tháng 01 năm 2011 NGUYÊN LÝ VỀ MỐI QUAN HỆ PHỔ BIẾN 1. Khái niệm về mối liên hệ: - Trong lịch sử triết học trước Mác tồn tại những quan điểm đối lập nhau về mối liên hệ như là sự đối lập giữa quan điểm siêu hình và biện chứng, giữa quan điểm duy tâm tâm và duy vật. Quan điểm siêu hình coi thế giới là một tập hợp tình cờ của những sự vật riêng rẽ, biệt lập và tách rời. Do đó quan điểm này hoặc là không thừa nhận sự liên hệ giữa các sự vật hiện tượng với nhau hoặc là có thừa nhận sự liên hệ, nhưng lại xem xét chúng một cách giản đơn, hời hợt bề ngoài, cho nên không thấy được sự chuyển hóa bên trong giữa các sự vật hiện tượng với nhau. - Quan điểm biện chứng cho rằng thế giới là một chỉnh thể thống nhất, trong đó mọi sự vật hiện tượng đều có sự liên hệ và chuyển hóa lẫn nhau. Do đó theo quan điểm này thì không có một sự vật hiện tượng nào lại hoàn toàn cô lập, tách rời mà mọi sự vật hiện tượng đều có sự liên hệ với nhau. Quan điểm này được đánh giá là sâu sắc, toàn diện khi giải giải quyết vấn đề nguồn gốc của sự liên hệ thì có sự đối lập giữa quan điểm duy vật và và duy tâm. Các nhà biện chứng duy tâm coi nguồn gốc của các mlh là ý niệm, ý niệm tuyệt đối hay là cảm giác chủ quan của con người Ngược lại các nhà biện chứng duy vật (Chủ nghĩa Mác) chỉ ra rằng nguồn gốc của các mlh trong hiện thực là do tính thống nhất vật chất của thế giới, theo đó thì mọi sự vật hiện tượng đều kà những dạng tồn tại cụ thể của vật chất, có tính vật chất hay có nguồn gốc vật chất.Vì vậy chúng đều phải chịu sự chi phối bởi các quy luật phổ biến của vật chất. Tóm lại theo quan điểm biện chứng duy vật thì khái niệm về mlh được dùng để chỉ sự tương tác qua lại, tính quy định ràng buộc lẫn nhau và sự chuyển hoá vào nhau giữa những mặt trong cùng một hiện tượng hay giữa các sự vật hiện tượng với nhau. 2. Các tính chất của mlh Theo quan điểm biện chứng duy vật thì các mối liên hệ trong hiện thực có 3 tính chất cơ bản: Một là: Tính khách quan: Điều này nói lên rằng các mối liên hệ của hiện thực có nguồn gốc kq từ vật chất, chúng tồn tại một cách khách quan ở bên ngoài đầu óc con người và không phụ thuộc vào ý thức con người. Hai là: Tính phổ biến: Mọi sự vật hiện tượng đều có mlh của mình chứ ko có 1 sự vật hiện tượng nào lại hoàn toàn cô lập, những mlh này có mặt cả trong tự nhiên. Ba là: Tính đa dạng nhiều vẻ: Điều đó nói lên rằng có vô số các kiểu loại liên hệ khác nhau đang tồn tại trong hiện thực và mỗi sự vật đều phải đồng thời tham gia và vô số các mlh ấy. Có liên hệ bên trong, có liên hệ bên ngoài trong đó những mối liên hệ bên trong đóng vai trò quyết định. Có liên hệ trực tiếp, có liên hệ gián tiếp, và chúng có thể chuyển hoá lẫn nhau, có lien hệ riêng, có liên hệ chung. Trong đó những mối liên hệ chung nhất có tác động đồng thời lên mọi sự vật hiện tượng cả trong tự nhiên, trong xã hội và trong tư duy thì được gọi là mlh phổ biến. Những mlh riêng và liên hệ đặc thù là đối tượng nghiên cứu của các khoa học cụ thể, còn các mlh phổ biến là đối tượng nghiên cứu của triết học. Phép biện chứng duy vật chỉ nghiên cứu về các mlh chúng bao gồm 6 mlh, còn được gọi là 6 cặp phạm trù của phép biện chứng duy vật 3. Ý nghĩa pp luận - Phải quán triệt nguyên tắc toàn diện trong nhận thức và trong hoạt động thực tiễn. Trong nhận thức phải quán triệt nguyên tắc xem xét toàn diện, tức là khi xem xét 1 sự vật anò đó thì chúng ta cấn phải xem xét tất cả các mặt, các mlh khác nhau của nó, ko được bỏ sót mặt nào dù nó là ngẫu nhiên nhất. Theo Lênin chúng ta sẽ ko thể làm việc đó 1 cách hoàn toàn đầy đủ nhưng quán triệt nguyên tắc này sẽ tránh cho chúng ta khỏi sai lầm là sự cứng nhắc. Trong thực tiễn, quan điểm toàn diện đòi hỏi phải đưa ra được những giải pháp đồng bộ để tác động làm thay đổi sự vật. - Phải quán triệt quan điểm lịch sử cụ thể trong nhận thức và trong thực tiễn. Trongn nhận thức phải xem xét một cách lịch sử cụ thể đối với sự vật, tức là phải đặt sự vật trong những điều kiện, những hoàn cảnh cụ thể của nó để xem xét nó một cách đúng đắn tránh thái độ trừu tượng, chung chung. Trong thực tiễn quan điểm lịch sử cụ thể đòi hỏi phải luôn luôn tính đến những điều kiện hoàn cảnh cụ thể của từng nơi, từng lúc mà đưa ra những giải pháp phù hợp. 4. Nguyên lý về sự phát triển: 4.1. Khái niệm về sự phát triển: Trong lịch sử triết học trước Mác tồn tại những quan điểm đối lập nhau về sự phát triển, như là sự đối lập giữa qđ biện chứng và siêu hình, sự đối lập giữ qđ duy vật và duy tâm. - Quan điểm siêu hình về sự pt: Q điểm này hoịăc là ko thừa nhận sự vận động và phát triển vì nó coi thế giới là cái cho sẵn, cố định, bất biến. Hoặc là có thừa nhấnmự vận động phát triển nhưng lại xem xét chúng một cách giản đơn, hời hợt, bề ngoài, coi phát triển chỉ là sự tăng hay giảm thuần tuý về lượng mà ko thấy sự biến đổi về chất. Lê nin đánh giá q điểm này là phiến diện 1 chiều cứng nhắc. - Quan điểm biện chứng: Q điểm này coi phát triển là sự thống nhất giữa các mặt đối lập như là thống nhất giữa lượng và chất, thống nhất giữa liên tục và gián đoạn. Thống nhất giữa dần dần và nhảy vọt. Q điểm này đã thể hiện được tính toàn diện, tính sâu sắc. Khi giải quyết vấn đề nguồn gốc của sự phát triển thì có sự đối lập giữa quan điểm duy vật và duy tâm. Các nhà duy tâm và tôn giáo thường lý giải nguồn gốc phát triển từ các lực lượng siêu nhiên (chúa, thượng đế...), hay từ các lực lượng tinh thần (như ý niệm, ý niệm tuyệt đối). Ngược lại các nhà biện chứng duy vật côi nguồn gốc phát triển là nguồn gốc bên trong, nguồn gốc đó chính là mâu thuẫn. * Tóm lại: Theo quan điểm biện chứng duy vật thì khái niệm phát triển thường dùng để chỉ khuynh hướng đi lên của sự vận đọng, làm cho các sự vật hiện tượng biến đổi từ thấp đến cao, từ giản đơn đến phức tạp, từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện hơn. 4.2. Các tính chất của sự phát triển: Theo quan điểm biện chứng duy vật sự phát triển gồm 2 tính chất cơ bản sau: Một là: tính khách quan: điều này nói lên rằng sự phát triển không phải do con người gán ghép cho sự vật, hay được áp đặt từ bên ngoài vào sự vật, mà nó có nguồn gốc khách quan từ các mâu thuẫn bên trong. Nên sự phát triển diễn ra một cách khách quan ở bên ngoài đầu óc của con người, không phụ thuộc ý thức của con người và đó l à một hiện tượng tự thân (bản thân từ sự vật hiện tượng). Hai là: Tính phổ biến: điều này nói lên rằng phát triển luôn luôn là khuynh hướng tất yếu cuối cùng của quá trình vận động, chúng diễn ra cả trong tự nhiên, trong xã hội, trong tư duy. Ba là: Tính đa dạng nhiều vẻ: điều này nói lên rằng sự phát triển d